Enorme toename van aantal mantelzorgers: 'Groot vraagstuk als systeem instort'

In dit artikel:

In 2024 telde Nederland meer dan 5,5 miljoen mantelzorgers, een toename van ongeveer één miljoen in tien jaar, blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). De groei is zichtbaar bij zowel vrouwen als mannen, maar het aandeel mannelijke mantelzorgers steeg relatief sterker: 37 procent van de mannen levert nu mantelzorg, tegenover 41 procent van de vrouwen. Mannen verzorgen daarbij doorgaans minder intensief (meestal minder dan acht uur per week).

Steeds meer mensen combineren mantelzorg met betaald werk: bijna 1,7 miljoen mantelzorgers hebben een baan van 32 uur of meer. De verhouding man/vrouw onder werkende mantelzorgers is grotendeels onveranderd; mannen blijven vaker voltijds werken, terwijl vrouwen hun betaalde werkuren wél hebben uitgebreid. Dat maakt de combinatie van zorg en andere verplichtingen zwaar: bestuurder Esther Hendriks van vereniging Mantelzorg NL waarschuwt dat mantelzorg voor velen als "een tweede baan" voelt en dat het vooral het extra geregel rondom de zorg is dat uitputting veroorzaakt.

Demografische trends en tekorten in de zorg versterken de druk. Meer dan één op de vijf Nederlanders is inmiddels ouder dan 65, mensen verblijven korter in het ziekenhuis en de Algemene Rekenkamer waarschuwt dat bij nietsdoen het personeelstekort in de zorg tot bijna 266.000 werknemers in 2034 kan oplopen. De Sociaal-Economische Raad stelde daarom onlangs voor acht weken mantelzorgverlof in te voeren, betaald door de overheid, als erkenning en organisatorische steun voor mantelzorgers.

Naast kwantitatieve groei verschuiven ook taken: mannen doen vaker vervoer, vrouwen vaker persoonlijke verzorging en coördinatie van hulp. Mannen zorgen relatief vaker voor hun partner; vrouwen vaker voor andere familieleden. Mogelijke verklaringen zijn demografische verschillen en uiteenlopende opvattingen over wat als 'hulp' of 'laagdrempelige vanzelfsprekendheid' wordt gezien. Kortom: mantelzorg neemt toe en vraagt om betere ondersteuning en beleidsmaatregelen om overbelasting te voorkomen.