Manipulatie, controle én financiële uitbuiting: hoe jongerenkerk Go Church het leven van (kwetsbare) minderjarigen overneemt

In dit artikel:

Meer dan dertig (ex-)volgers en undercoveronderzoek van VRT NWS Pano en De Morgen beschrijven Go Church als een religieuze beweging die jongeren manipuleert, controleert en financieel onder druk zet. Vooral kwetsbare minderjarigen zouden daardoor psychische schade en trauma’s hebben opgelopen.

Go Church is een jongerenkerk van Afrikaanse oorsprong en maakt deel uit van de internationale Lighthouse Group of Churches, onder leiding van de Ghanese bisschop Dag Heward-Mills. Volgens de organisatie zijn er Belgische afdelingen in tien steden en wonen wekelijks ongeveer 450 mensen de diensten bij. Jongeren worden onder meer op drukke plaatsen aangesproken en aangetrokken door de uitbundige combinatie van muziek, dans, geloof en een sterk gemeenschapsgevoel.

Verschillende getuigen zeggen dat die warme ontvangst geleidelijk omsloeg in controle over hun leven. Ze zouden onder druk zijn gezet om vaak naar de kerk te komen en kregen volgens hun verklaringen regels opgelegd over kleding, huishoudelijke taken, relaties en seksualiteit. Een minderjarige getuige zegt haar therapie te hebben stopgezet nadat die als “duivels” was bestempeld. Andere voormalige leden vertellen dat de kerk hen isoleerde van familie, vrienden of hobby’s. Nieuwe volgers moesten contactgegevens achterlaten en werden soms ook buiten de bijeenkomsten actief benaderd.

De beweging zou zich volgens getuigen eveneens mengen in partnerkeuzes. Relaties en huwelijken moesten binnen de gemeenschap blijven. Een vrouw verklaart dat ze alleen mocht trouwen na goedkeuring van een kerkelijke leider, betaalde begeleiding en een beoordeling van haar spiritualiteit en gehoorzaamheid. Een undercoverjournalist van De Morgen merkte tijdens diensten een sterke groepsdynamiek op, waarbij Bijbelteksten werden gebruikt om waarschuwingen over vrienden en de buitenwereld kracht bij te zetten.

Ook financiële bijdragen vormen een belangrijk onderdeel van de getuigenissen. Tijdens diensten worden giften en tienden voorgesteld als een manier om Gods zegen te ontvangen. Hoewel geven formeel vrijwillig is, beschrijven ex-volgers een sterke sociale druk en schuldgevoelens bij wie niet meebetaalde. Voormalig leider Morel Harding Kartel zegt dat binnen de leiding veel aandacht ging naar cijfers en statistieken. Godsdienstsocioloog Wim Vandewiele waarschuwt dat bij sommige megakerken naast het religieuze doel ook financiële belangen van een kleine top kunnen spelen.

De beschreven ervaringen zouden een zware psychologische tol hebben geëist. Getuigen spreken over lichamelijke klachten door stress, voortdurende therapie, isolement en trauma’s. Godsdienstpsycholoog Johan Detraux herkent een patroon waarbij nieuwe leden eerst een sterke verbondenheid ervaren, waarna verwachtingen en controle geleidelijk toenemen. Volgens hem kan dat uitmonden in emotionele manipulatie.

In België is godsdienstvrijheid beschermd, maar de overheid hanteert criteria voor schadelijke sektarische praktijken, zoals mentale manipulatie, financiële druk, seksueel misbruik, het verbreken van sociale contacten en het bemoeilijken van vertrek. Vandewiele zegt dat de getuigenissen over Go Church aan meerdere van die criteria raken. Hij stelt dat kwetsbare jongeren mogelijk worden ingezet voor financiële of andere belangen.

Go Church ontkent dat leden worden aangemoedigd hun hobby’s of contacten met familie en vrienden op te geven. Ook zegt de organisatie geen druk uit te oefenen om therapie stop te zetten of geld te geven. Giften en tienden zijn volgens haar vrijwillige uitingen van geloof. De Belgische leiding en Dag Heward-Mills reageerden pas na weken en twee dagen voor de uitzending schriftelijk op de bevindingen.