Manifest ChristenUnie: Breng vraag en aanbod kerkgebouwen bij elkaar

In dit artikel:

De ChristenUnie heeft in februari 2026 het manifest "Opstaan voor Ruimte voor Kerken" gepresenteerd en inmiddels door honderden voorgangers, evangelische organisaties, migrantenkerken, cultuurmakers en enkele ondernemers ondertekend. Het manifest pleit ervoor dat kerken als maatschappelijke spelers makkelijker toegang krijgen tot geschikte en betaalbare vergaderruimte en huisvesting, omdat zij in veel wijken luisteren, ondersteunen en zorg leveren (bijv. schuldhulp, voedselbanken) en de overheid zo kosten besparen.

Probleemstelling: ongeveer 6.900 kerkgebouwen bestaan er in Nederland, maar een vijfde staat leeg of is herbestemd, terwijl in grote steden honderden religieuze gemeenschappen — onder wie veel jongeren en circa 1,3 miljoen migrantenchristenen — op zoek zijn naar ruimte. Vraag en aanbod vinden elkaar vaak niet door gebrekkige communicatie en beleid op gemeenteniveau.

Aanleidingen: het manifest verwijst naar recente incidenten als de arrestatie van evangelist Tom de Wal in Tilburg en de discussie rond verhuur van de Grote of Sint‑Laurenskerk in Alkmaar om te illustreren hoe verhoudingen tussen gemeenten, verhuurders en geloofsgroepen kunnen ontsporen of vastlopen. Theoloog Arnold Huijgen waarschuwt voor een "religieuze blinde vlek" bij ambtenaren die aanvragen voor huisvesting onvoldoende serieus nemen.

Aanbevelingen: de ChristenUnie doet concrete voorstellen aan drie partijen. Kerken en koepels moeten samen vraag, aanbod en financiering organiseren. Gemeenten wordt gevraagd periodiek de behoefte aan religieus vastgoed in kaart te brengen en vast te leggen in omgevingsplannen, gemeentelijk vastgoed beschikbaar te stellen en kerkgenootschappen niet categorisch uit te sluiten. Een voorgestelde "Kerkenvisie 2.0" roept op om te denken in functies (ruimte) in plaats van alleen stenen, met dubbelbestemming en ook locaties zoals industrieterreinen als optie. Daarnaast pleit het manifest voor structurele religieuze geletterdheid bij ambtenaren. De rijksoverheid moet meer in gesprek met religieuze gemeenschappen en de maatschappelijke meerwaarde van kerken beter benoemen.

Het manifest wil zo praktische knelpunten weghalen en stimuleren dat kerken als actieve partners onderdeel blijven van het lokale maatschappelijke middenveld.