Man die in1989 een ijzeren staaf naar Ajaxdoelman Franz Wohlfahrt gooide, blikt terug: 'Je weet dat je de club waarvan je houdt, hebt gedupeerd'
In dit artikel:
De aflevering van Andere Tijden Sport reconstrueert de beruchte avond rond het zogenaamde staafincident tijdens Ajax - Austria Wien op 27 september 1989, en plaatst die gebeurtenis in bredere historische context. In Wenen verloor Ajax onder trainer Leo Beenhakker de heenwedstrijd van de UEFA Cup met 1-0; in de return in De Meer werd de wedstrijd overschaduwd door supportersgeweld waarbij al eerder stokken en voorwerpen het veld op werden gegooid en uiteindelijk een metalen staaf op de rug van doelman Franz Wohlfahrt belandde. De beelden laten zien dat het incident niet uit het niets kwam: sfeerveranderingen, gescandeerde verwijten richting Austria Wien en een gemiste redding van Stanley Menzo die het tegendoelpunt voorafging, speelden mee in de ontstane chaos.
De documentaire brengt de hoofdrolspelers aan het woord. Wohlfahrt vertelt voor het eerst uitgebreid op Nederlandse televisie en geeft aan dat hij aanvankelijk genoot van de sfeer, maar uiteindelijk alleen zo snel mogelijk uit het strafschopgebied wilde verdwijnen; hij betreurt dat de wedstrijd vooral herinnerd wordt vanwege de staaf en niet zijn verdedigende prestaties. Oud-bestuurder Michael van Praag verklaart dat hij de 17-jarige dader aansprakelijk stelde om een afschrikwekkend signaal af te geven. Perschef David Endt plaatst de rivaliteit in historisch perspectief door te wijzen op de Joodse invloed binnen Austria Wien tot 1938, wat de laaiende tribunes deels mede verklaarde.
Ook Freek de Jonge, die die avond stadionspeaker was, komt aan het woord. Zijn verwijzing naar Waldheim en Wiesenthal — bedoeld als een scherpe grap over politiek-historische bagage van Oostenrijk — droeg volgens hem niet bij aan opzet tot geweld, al schaamde Van Praag zich hevig en probeerde hij de microfoon te grijpen om verdere escalatie te voorkomen. De dader, inmiddels volwassen, vertelt in een voice-over dat hij jong was, meegesleept wilde lijken voor de harde kern en meteen spijt had: hij realiseerde zich dat hij de club had geschaad. Hij werd veroordeeld tot vijf maanden jeugddetentie en een boete van 500.000 euro; of die boete is betaald, blijft onduidelijk.
De aflevering gebruikt rijk archiefmateriaal en studio-interviews — onder meer met voormalige leden van de harde kern die destijds de actie relatief licht opvatten — maar bevat een kleine fout: een getoond Ajax-logo met elf strepen dateert uit 1991 en hoort niet bij de 1989-wedstrijd. Kritisch noot in de bespreking is dat de huidige dreiging voor Ajax om mogelijk Europees voetbal te missen niet door externe sancties zou komen, zoals toen, maar door interne bestuurlijke en sportieve problemen van de club zelf.
Kortom: de reconstructie van Andere Tijden Sport biedt een gedetailleerd, menselijk portret van een zwarte avond in Ajax-geschiedenis — waarom het misging, wie erbij betrokken waren en welke nasleep dat voor spelers, bestuur en de club had — en illustreert tegelijk hoe zo’n incident nog lange tijd het collectieve geheugen van een club kan bepalen.