Man die in 1989 een ijzeren staaf naar doelman Franz Wohlfahrt gooide, blikt terug: 'Je weet dat je de club waarvan je houdt, hebt gedupeerd'
In dit artikel:
De aflevering van Andere Tijden Sport reconstrueert het beruchte ‘staafincident’ tijdens Ajax–Austria Wien op 27 september 1989 in De Meer en plaatst die avond in bredere context. De uitzending legt stap voor stap uit hoe een reeks projectielen al richting veld werd gegooid voordat een ijzeren staaf doelman Franz Wohlfahrt trof. De documentaire laat zien dat het incident niet uit de lucht kwam vallen: ook een fout van doelman Stanley Menzo – die een eenvoudig schot niet klemvast kon houden – speelde een rol in de verliezende avond van Ajax, dat in Wenen met 1-0 verloor.
Belangrijk in de reconstructie zijn de getuigenissen. Wohlfahrt spreekt voor het eerst op Nederlandse televisie en benadrukt dat hij aanvankelijk de sfeer niet als openlijk agressief ervoer, maar uiteindelijk zo snel mogelijk weg wilde uit het strafschopgebied. De toenmalige Ajax-bestuurder Michael van Praag vertelt dat hij de 17-jarige dader aansprakelijk stelde om een afschrikwekkend signaal af te geven; die jongeman kreeg later vijf maanden jeugddetentie en een boete van 500.000 euro, en zegt nu spijt te hebben van zijn daad. De uitzending toont ook archiefbeelden en gesprekken met harde-kernleden uit die tijd, die destijds de sensatie rond het incident deels romantiseerden.
Een opvallende dimensie is de escalatie van de retoriek in het stadion. Stadionspeaker en cabaretier Freek de Jonge maakte destijds een verwijzing naar de Oostenrijkse bondspresident Waldheim en de nazi-jager Simon Wiesenthal, bedoeld als grap maar mede tekenend voor de grimmige sfeer; De Jonge zegt achter zijn opmerking te blijven. Perschef David Endt wijst erop dat Austria Wien tot de Anschluss (1938) een club met sterke Joodse wortels was, wat de geladenheid van het publiek mede verklaart.
Historisch perspectief komt ook aan bod: de bestuurlijke en sportieve malaise waarin Ajax destijds verkeerde, met een recent aantreden bestuur onder Van Praag, Arie van Os, Uri Coronel en Hennie Henrichs, en de daaropvolgende straf van de UEFA die mede leidde tot het missen van Europees voetbal in 1990-91. De auteur van het artikel trekt een parallel met de hedendaagse situatie: als het dit seizoen misgaat, zou Ajax voor het eerst in 26 jaar zonder Europees voetbal komen te zitten, maar nu door interne misstanden in plaats van een externe sanctie.
Kritische noot: de documentaire bevat een kleine onvolkomenheid — een shot met een Ajax-logo met elf strepen dat pas in 1991 werd ingevoerd — en het artikel betreurt dat Andere Tijden Sport vanwege bezuinigingen wordt afgeschaft. De aflevering biedt ondanks dat een zorgvuldig opgebouwde reconstructie van een zwarte bladzijde in de clubgeschiedenis, met inzicht in feiten, motieven en persoonlijke indrukken van betrokkenen.