Magyar breekt Orbáns systeem af, maar bouwt hij iets beters?

In dit artikel:

Péter Magyar is honderd dagen premier van Hongarije. Hij kwam aan de macht met de belofte de autoritaire erfenis van Viktor Orbán af te breken en ging volgens Hongarije-experts snel van start. De Orbángezinde staatsomroep werd stilgelegd, er is een onderzoek gestart naar corrupte overheidsmedewerkers en Magyar probeert de relatie met de Europese Unie te herstellen. Veel Hongaren waarderen die stappen, maar historicus Huub Bellemakers benadrukt dat ze vooral symbolisch zijn en zich richten tegen Orbáns partij Fidesz. Het dagelijks leven van de meeste burgers is er nog nauwelijks door veranderd.

Tijdens zijn verkiezingscampagne beloofde Magyar vooral verbeteringen in de zorg en het onderwijs. Daar liggen grote problemen: ziekenhuizen kampen met geldgebrek en veel zorgpersoneel vertrok naar beter betalende landen zoals Duitsland en Oostenrijk. Volgens Bellemakers begrijpen Hongaren dat zulke hervormingen tijd kosten, maar groeit wel het ongeduld. Die ontwikkeling is mogelijk terug te zien in de peilingen: het aandeel mensen dat Magyar geschikt vindt als premier daalde tussen mei en eind juli van 72 naar 62 procent. Ook de rommelig verlopen zoektocht naar een nieuwe president kan zijn imago hebben geschaad.

Orbán, die Fidesz nog altijd leidt, trok zich na zijn verkiezingsnederlaag grotendeels terug uit de openbaarheid. Volgens universitair docent Krisztina Lajosi-Moore lijkt zijn partij uiteen te vallen, al waarschuwt zij dat Orbán kan terugkeren, zoals eerder andere verslagen populistische leiders deden. Magyar beschikt intussen over een zeer ruime parlementaire meerderheid: zijn Tisza-partij bezet 141 van de 199 zetels. Daardoor kan de regering wetten aannemen zonder steun van de oppositie. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch waarschuwt dat de heropbouw van de rechtsstaat zorgvuldig en democratisch moet verlopen. Ook Lajosi-Moore vindt het problematisch dat een autoritair systeem mogelijk op een autoritaire manier wordt afgebroken.

De experts zijn desondanks overwegend positief over Magyars daadkracht en zijn open communicatie met kiezers via sociale media. Over lhbti+-rechten en Oekraïne blijft echter onduidelijkheid bestaan. De Hongaarse kinderbeschermingswet, die lhbti+-personen uit kinderboeken en -films weert, is nog steeds van kracht. Daarnaast is Magyar voorzichtiger dan Orbán over Oekraïne, maar spreekt hij zich niet duidelijk uit over EU-toetreding. Zijn grootste opgave wordt volgens de experts het waarmaken van zijn sociale beloften en het op democratische wijze herstellen van de rechtsstaat, zodat Hongaarse jongeren weer perspectief in eigen land zien.