Mag radicaal-rechts na 4 jaar gedoogsteun nu ook ministers leveren of krijgt Zweden opnieuw een linkse regering?

In dit artikel:

Ongeveer 8 miljoen van de 10,6 miljoen Zweden mogen vandaag stemmen voor een nieuw parlement. De Riksdag bepaalt vervolgens wie de komende vier jaar premier wordt. De campagne draaide vooral om de machtsverhoudingen en de vorming van de volgende regering, minder om concrete beleidsthema’s.

De huidige premier Ulf Kristersson van de liberaal-conservatieve Moderaten wil aanblijven. Zijn minderheidsregering werkt sinds 2022 samen met de radicaal-rechtse Zweden-Democraten (SD), die onder leiding van Jimmie Åkesson de op een na grootste partij werden. Als het rechtse blok opnieuw wint, neemt Kristersson de SD waarschijnlijk op in de regering. In ruil daarvoor eist de partij belangrijke ministersposten, mogelijk op het gebied van migratie en integratie. Åkesson steunt voorlopig Kristersson als premier, maar sluit niet uit dat hij later zelf die functie ambieert.

De SD ontstond uit extreemrechtse milieus, maar heeft zich onder Åkesson gematigder opgesteld en openlijk racistische leden geweerd. Een rel rond een partijmedewerker, die ervan werd beschuldigd Russische standpunten over de oorlog in Oekraïne te hebben verspreid, overschaduwde de campagne kort. Over NAVO-lidmaatschap en steun aan Oekraïne bestaat in Zweden echter brede politieke overeenstemming. Een rechtse regering zou vooral het asiel-, migratie- en klimaatbeleid verder kunnen aanscherpen; de huidige regering heeft die koers al ingezet.

Volgens de peilingen staat de Sociaaldemocratische Partij van voormalig premier Magdalena Andersson voorop. Het linkse blok komt daarin uit op 51,5 procent, tegenover 45,9 procent voor rechts. Andersson, de eerste vrouwelijke Zweedse premier, hoopt terug te keren nadat haar partij in 2022 wel de grootste werd, maar geen meerderheid kon vormen. De grote partijen verliezen volgens de peilingen zetels, terwijl kleinere partijen groeien. Zij kunnen daardoor de doorslag geven bij de keuze van de volgende premier.