Mag je in de Verenigde Staten een kerkdienst verstoren? In Alabama kan dat leiden tot tien jaar celstraf
In dit artikel:
Op 18 januari werd in Cities Church in St. Paul (Minnesota) een kerkdienst verstoord door activisten van onder meer Racial Justice Network en Black Lives Matter Minnesota. Zij scandeerden leuzen en eisten gerechtigheid voor Renee Good, die in Minneapolis dodelijk werd neergeschoten tijdens een confrontatie met een federale immigratieagent; twee actievoerders werden gearresteerd. Tegelijkertijd zijn er meldingen dat ICE-agenten kerkgangers oppakken in de directe omgeving van gebedshuizen: in februari werden nabij een kerk in Union City (New Jersey) twee mannen aangehouden en in Hopkins (Minnesota) een medewerker van een rooms-katholieke parochie.
Juridisch staat het optreden van federale agenten bij kerken in de VS niet vast: kerken hebben geen absolute onschendbaarheid. ICE mag een kerk binnengaan als er een gerechtelijk bevel is of als er sprake is van een acute noodsituatie. De recente toegenomen inzet van ICE rondom religieuze locaties hangt samen met het schrappen van een beleidsrichtlijn uit 2011 door de regering-Trump, die handhaving bij zogenaamde gevoelige locaties (kerken, ziekenhuizen, scholen, begraafplaatsen) eerder sterk beperkte. Door die intrekking vinden arrestaties vaker buiten gebouwen plaats, op openbare locaties bij kerken.
Kerken en gemeenschappen zijn daartegen in het geweer gekomen. Een federale rechter in Massachusetts gaf eind vorige maand deels gelijk aan meerdere lutherse kerken die een verbod wilden op handhavingsacties in of bij kerken. Zij stelden dat kerkgebouwen veilig moeten blijven voor iedereen, ongeacht verblijfsstatus.
Wat betreft verstoringen van diensten door demonstranten geldt in grote lijnen dat vreedzaam protest toegestaan is, maar doelbewuste verstoring van een religieuze bijeenkomst strafbaar kan zijn. Er bestaan federale bepalingen die het belemmeren van religieuze uitoefening verbieden en de FACE-wet kan van toepassing zijn bij geweld of bedreiging in gebedshuizen. Daarnaast hebben de meeste staten eigen strafbepalingen: in Californië en Florida kunnen verstoringen leiden tot boetes of gevangenisstraffen, en Alabama heeft onlangs een wetswijziging aangenomen die verstoring van een kerkdienst tot een misdrijf met zeer zware straffen (tot tien jaar) maakt.
De kern van het debat is een botsing tussen de vrijheid van meningsuiting en protest enerzijds en de bescherming van godsdienstvrijheid en veilige heilige ruimtes anderzijds, met wisselende uitkomsten afhankelijk van lokale wetten en rechters.