'Maar we zijn tegen Netanyahu' - Tamarah Benima

In dit artikel:

Het artikel blikt vooruit op de Israëlische verkiezingen van 27 oktober 2026 en onderzoekt waarom premier Benjamin Netanyahu zo omstreden is. In Israël krijgt hij zware kritiek vanuit vrijwel alle politieke en maatschappelijke kampen, terwijl hij internationaal onder meer als oorlogsmisdadiger wordt beschouwd. Tegelijk ziet een kleine groep, waaronder de Amerikaanse hoogleraar G., Netanyahu juist als Israëls beste premier ooit.

Volgens de auteur draait de verkiezingsstrijd vooral om twee visies op het Israëlisch-Palestijnse conflict. De ene, vooral bij linkse partijen, beschouwt het als een territoriaal probleem en steunt een tweestatenoplossing. De andere ziet het als een religieus conflict en vreest dat een Palestijnse staat uiteindelijk het einde van Israël zal betekenen. In die tweede visie speelt de historische ervaring van Mizrachi-Joden een belangrijke rol. Veel van hen of hun familie kwamen tussen 1948 en 1967 vanuit islamitische landen naar Israël, vaak na ervaringen van discriminatie, vervolging en vlucht. Zij stemmen daardoor overwegend rechts.

De aanval van Hamas op 7 oktober 2023 heeft de Israëlische politiek volgens het artikel verder naar rechts verschoven. De massamoord en gijzelingen maakten voor veel Israëli’s duidelijk dat hun staat hen niet vanzelfsprekend veiligheid kan bieden. Veiligheid is daardoor opnieuw het belangrijkste verkiezingsthema, maar de aanval leidde ook tot grote woede over het falen van leger en regering. Een onafhankelijke commissie moet dat volgens veel Israëli’s onderzoeken. De regering-Netanyahu houdt zo’n onderzoek echter al jaren tegen met het argument dat er al voldoende onderzoek is gedaan en dat Israël nog in oorlog is.

Een tweede belangrijk conflict gaat over de rechterlijke macht. Netanyahu en zijn bondgenoten willen de macht van het Hooggerechtshof beperken, dat volgens hen te activistisch is en linkse doelen via juridische uitspraken ondersteunt. Tegenstanders zien de hervormingen als een bedreiging voor de democratische rechtsstaat. De plannen veroorzaakten massale protesten en verdiepten de verdeeldheid in Israël. De auteur suggereert dat Hamas die interne verdeeldheid als een kans heeft gezien om aan te vallen.

Het artikel benadrukt daarnaast de militaire resultaten die Netanyahu en zijn aanhangers aan diens beleid toeschrijven. Hamas en Hezbollah zouden zwaar zijn verzwakt, hun leiders zijn gedood en de dreiging vanuit Syrië en Iran zou zijn verminderd. Ook zouden Israëls betrekkingen met onder meer Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en India zijn verbeterd. Volgens Netanyahu heeft Israël daarmee, mede dankzij Amerikaanse steun onder president Donald Trump, het machtsevenwicht in het Midden-Oosten blijvend veranderd. De auteur plaatst daartegenover de sterke internationale kritiek op Israël en de oorlog in Gaza.

De verkiezingen verlopen volgens een stelsel van evenredige vertegenwoordiging, zonder districten of voorkeursstemmen. Van de 38 deelnemende partijen zitten er momenteel dertien in de Knesset; partijen die de kiesdrempel niet halen, krijgen geen zetels. Daardoor is de uitslag moeilijk te voorspellen en zijn coalities noodzakelijk. De huidige coalitiepartners van Netanyahu, onder wie Bezalel Smotrich en Itamar Ben-Gvir, liggen bovendien onder vuur vanwege hun harde standpunten over Gaza. Dat kan gematigde kiezers naar nieuwe partijen drijven.

Als voorbeeld noemt het artikel HaTzibur HaCharedi, een kleine ultraorthodoxe partij die voor een modernere koers staat. De partij wil dat meer Talmoedstudenten militaire dienst doen en dat ultraorthodoxe kinderen Engels, wiskunde en geschiedenis leren. Ook pleit zij voor grotere maatschappelijke verantwoordelijkheid van de ultraorthodoxe gemeenschap. Als deze partij de kiesdrempel haalt, kan zij volgens de auteur een nieuwe coalitie mogelijk maken en Netanyahu’s huidige partners vervangen. Of Netanyahu na de verkiezingen zijn machtspositie behoudt en of kiezers de militaire successen aan hem blijven toeschrijven, blijft volgens het artikel onzeker.