Maakte Lousje het leven van J.J. Voskuil echt tot een hel?

In dit artikel:

Het zevende en laatste deel van J.J. Voskuils dagboeken, dat op zijn honderdste geboortedag verscheen, bestrijkt vooral de periode vanaf zijn vervroegde pensioen op 1 juli 1987 tot begin 1989, met latere losse aanvullingen uit 2001 en 2006. In plaats van veel nieuwe informatie over het ontstaan van zijn romancyclus *Het Bureau* biedt het boek vooral een uitvoerige blik op zijn dagelijkse, vaak monotone leven en vooral op de spanningen thuis met zijn vrouw Lousje.

Voskuil beschrijft in lange reeksen hoe de relationele strijd het huishouden beheerst: ruzies, huilbuien, verwijten en explosieve uitbarstingen keren voortdurend terug. De recensent schetst Lousje op basis van Voskuils notities als emotioneel ontregelend en bijna onhandelbaar, al blijft onduidelijk in hoeverre dat beeld klopt, omdat zij zelf altijd heeft ontkend dat hun huwelijk zo conflictueus was. De bezorgers van het dagboek proberen met annotaties juist te onderbouwen dat zijn vrouw zijn leven zwaar maakte.

Opvallend is dat het dagboek nauwelijks iets onthult over *Het Bureau* zelf, terwijl dat Voskuils bekendste werk werd. Wel blijkt dat diverse latere teksten, zoals *Requiem voor een vriend* en *De buurman*, sterk leunen op dezelfde huwelijksellende. Interessanter zijn de losse noten achterin, waarin wordt gesuggereerd dat Voskuil een geheime buitenechtelijke relatie had en later voor euthanasie koos. De recensent vindt die toelichtingen echter speculatief en verwijt de uitgevers dat ze met onbewezen details afbreuk doen aan hun werk als editeurs.