Maak stemmen bij volmacht moeilijker, maar niet onmogelijk | DVHN commentaar

In dit artikel:

In Gorinchem moeten de gemeenteraadsverkiezingen opnieuw worden gehouden vanwege vermoedens van fraude met volmachten. Na meldingen uit stembureaus over 18 maart concludeerde de lokale raad maandagavond dat het stemproces niet meer betrouwbaar was: medewerkers zagen steeds dezelfde persoon verschijnen die met meerdere kiezers volmachtstemmingen bracht, wat doet denken aan georganiseerde ronseling.

De zaak raakt niet zozeer aan politieke tegenstellingen als wel aan het vertrouwen in het democratisch systeem. Het huidige volmachtsysteem dateert uit 1976; alleen België en Frankrijk hebben iets dergelijks. In de praktijk volstaat vaak een handtekening en een kopie van een ID, een procedure die bedoeld was om mensen die op verkiezingsdag afwezig zijn toch te laten stemmen. Toch roepen cijfers vragen op: in sommige Haagse stembureaus blijkt een derde van de stemmen via volmacht binnen te komen — een onwaarschijnlijke proportie voor vakantieafwezigen. Eerder onderzoek laat bovendien zien dat veel volmachtgevers weinig concrete instructies geven over kandidaat- of partijkeuze.

De discussie richt zich nu op hoe vrijheid van stemmen en eerlijkheid te combineren zijn. Mogelijke maatregelen: vooraf regelen van volmachten bij het gemeentehuis, striktere controles bij stembureaus en meer nadruk op de verantwoordelijkheid van de kiezer om bewust instructies te geven.