Lukt het JA21 wel om de gerechtvaardigde verlangens van de bevolking te behartigen?

In dit artikel:

JA21, de partij van Joost Eerdmans en Annabel Nanninga, heeft onlangs haar verkiezingsprogramma gepresenteerd. De partij, een afsplitsing van Thierry Baudet’s Forum voor Democratie, positioneert zich nadrukkelijk als alternatief op rechts nu andere rechtse formaties (FVD, NSC) verzwakt zijn en de PVV teleur stelt. Eerdmans, die zijn politieke loopbaan begon via de Lijst Pim Fortuyn en later bij Forum zat voordat hij met Nanninga JA21 oprichtte, probeert daarmee een breed conservatief-liberale kiespubliek aan te spreken; peilingen geven de partij momenteel vijf tot negen zetels.

Het programma legt de nadruk op ‘law and order’ en striktere migratie- en asielmaatregelen: aanpassing van internationale verdragen (waaronder kritiek op het Europese migratiepact), meer grenscontroles, beperking van gezinshereniging, terugdringen van arbeidsmigratie en opvang van vluchtelingen zoveel mogelijk buiten Europa. Sociaal-cultureel profileert JA21 zich kritisch richting de islam; de partij stelt dat bepaalde opvattingen binnen islamitische gemeenschappen schadelijk zijn voor vrouwen, LHBTI’ers en Joden en pleit voor strengere toezicht op islamitische basisscholen.

Economisch kiest JA21 consequent rechts: krimp en efficiëntie van het overheidsapparaat, minder regels en subsidies, en meer ruimte voor ondernemers. Een opvallend voorstel is de invoering van een minister voor Overheidsefficiëntie en Autonomie die moet gaan bezuinigen en regeldruk wegnemen. Daarnaast wil de partij meer directe inspraak voor burgers, onder meer via een correctief bindend referendum.

De geschiedenis en presentatie van JA21 spelen mee in de verwachtingen: Eerdmans wordt neergezet als een rustige, degelijke figuur die geen spektakel zoekt, in contrast met eerdere rechtse leiders die grote verwachtingen wekten en teleur stelden (Fortuyn, Wilders, Baudet). Toch zijn er al spanningen zichtbaar in het programma: voorstellen zoals een debat over modernisering van de vrijheid van onderwijs lijken te botsen met eerdere principes van de partij over de toepassing van grondrechten. Daarnaast kunnen interne verdeeldheden ontstaan tussen meer gematigde en meer rechtse vleugels en tussen regionale achterbannen (Rotterdam versus Amsterdam).

Kortom: JA21 presenteert zich deze verkiezingen als een stevig rechts maar ordelijk alternatief, met strenge migratieplannen, kritische houding ten opzichte van de islam en een duidelijke marktplaats voor marktliberaal beleid. Of de partij die belofte onder leiding van Eerdmans feitelijk kan waarmaken en interne breuklijnen kan vermijden, blijft onzeker.