Luisteren, maar niets beloven: het is koorddansen voor D66, VVD en CDA

In dit artikel:

De nieuwe minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA staat bij het eerste debat in de Tweede Kamer meteen onder druk: meerdere onderdelen van het regeerakkoord — concreet het AOW-plan en de hervorming van de vermogensbelasting (box‑3) — moeten opnieuw worden bekeken omdat steun in en buiten de Kamer onzeker is. Tijdens het debat woensdagmiddag toonden fractieleiders politieke terughoudendheid: ze luisteren naar oppositievragen maar willen niet te snel toezeggingen doen. Jan Paternotte formuleerde het kernpunt bondig: “Ik ga nu nog niks beloven.”

Waarom die noodzaak tot bijsturen? Als minderheidskabinet heeft het kabinet externe steun nodig om wetten door de Eerste Kamer te krijgen. Oppositiepartijen hebben uiteenlopende wensen — van aanscherping van het asielbeleid en maatregelen tegen abortus tot het terugdraaien van bezuinigingen in de gehandicaptenzorg en hogere belasting voor rijken en bedrijven — waardoor er geen eenduidig alternatief is, maar evenmin automatische instemming. Dat bleek ook aan het AOW-debat: GroenLinks‑PvdA en vakbonden verzetten zich tegen het openbreken van het pensioenakkoord, terwijl SGP en PVV‑afsplitsers juist samen met de coalitie een motie indienden om het AOW‑plan te verzachten. Die motie wordt door de coalitie benut om tijd en steun te winnen.

Bij de vermogensbelasting was er zoveel verzet — vooral van beleggers en van BBB in de Eerste Kamer, die twaalf zetels heeft — dat minister Eelco Heinen aankondigde de wet aan te passen. Premier Rob Jetten zat aandachtig te luisteren tijdens het debat; het stikpunt benadrukt dat het kabinet voortdurend zetels moet tellen en politiek wil en macht zal moeten afwegen.

Kortom: het kabinet moet compromissen sluiten en plannen herbekijken om meerderheden te krijgen. Er is geen uniforme oppositie, maar ook geen veilige meerderheid; elk voorstel vereist zware onderhandelingen en politieke rekensommen.