Luister (4 minuten): hoe boeren op basis van leugens van hun erven gejaagd worden
In dit artikel:
Opiniemaker Marianne Zwagerman zet de zaak van melkveehouder Elbert Hennipman uit Westbroek in het licht als voorbeeld van een breder probleem: boeren en fruittelers die door provinciale maatregelen gedwongen worden hun bedrijfsvoering te staken om plaats te maken voor andere ruimtelijke doelen. Zes weken geleden ontving Hennipman een verrassend telefoontje gevolgd door een brief van CDA-gedeputeerde Mirjam Sterk; nog vóór hij de inhoud kon lezen verschenen verschillende instanties bij zijn erf — van ambtenaren en politie tot een dominee en zijn huisarts. De brief verbood bemesting en beweiding, omdat beweiding volgens de provincie ook als bemesting telt. Voor vier boeren in hetzelfde dorp en honderden collega’s in de regio leidde zo’n maatregel feitelijk tot het einde van het bedrijf, omdat zonder bemesting geen gras groeit.
De provincie Utrecht geeft bescherming van trilveen — een stikstofgevoelig natuurtype — als motief. Zwagerman bestrijdt die onderbouwing: zij stelt dat het trilveen in kwestie recent kunstmatig is ontstaan na grote grondafgravingen, en dus geen oud of kwetsbaar habitat is dat landbouw zou moeten verdrijven. Zij vermoedt dat de werkelijke drijfveer ruimte maken voor woningbouw en de energietransitie is; als bewijs wijst ze op publieke uitspraken van gedeputeerde Sterk en op de plaatsing van grote windturbines in het Utrechtse landschap, soms ook in zones met beschermde status. Volgens Zwagerman geldt er een dubbele moraal: strenge beperkingen voor boeren en burgers tegenover grootschalige infrastructurele projecten.
Daarnaast trekt Zwagerman twijfel over de staat van natuur en waterkwaliteit: zij verwijst naar onderzoek van journalist Geesje Rotgers, die Europese rapportages inzag waaruit volgens haar een gunstiger beeld naar voren komt dan nationaal wordt gepresenteerd. De zaak van Hennipman ziet Zwagerman niet als geïsoleerd, maar als symptoom van beleidskeuzes die vragen oproepen over eigendom, voedselzekerheid en het karakter van het platteland. De affaire wekt veel verontwaardiging; enkele betrokkenen en oud-politici roepen op tot publieke actie en delen een oproep om het platteland te steunen.