Sirene verdwijnt, maar wellicht maatwerk bij hoogrisicolocaties
In dit artikel:
Minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) heeft in een brief aan de Tweede Kamer aangekondigd dat het landelijke sirenennetwerk wordt afgeschaft: vanaf 1 januari 2028 stopt de uitrol van het Waarschuwings- en Alarmeringssysteem (WAS). Door een gebrek aan financiële middelen voor vervanging of vernieuwing worden de bestaande contracten niet verlengd; die houden het systeem nog operationeel tot eind 2027. Tot nu toe loeien de sirenes elk eerste maandag van de maand om 12.00 uur als test.
Het WAS omvat ongeveer 4.280 sirenes en zo’n 90 opstelpunten voor draadloze communicatie. Het systeem dateert uit de jaren vijftig (Koude Oorlog) en is sindsdien meerdere malen aangepast; na de val van het IJzeren Gordijn werden tests kort gestaakt en later hervat. De sirenes werden afgelopen jaren nog ingezet bij incidenten, zoals het hoogwater langs de Maas in juli 2021. Regionale alarmcentrales zetten de sirenes aan tijdens testen en rampen; de gebruiksinstructie bij een alarm is binnen blijven, ramen en deuren sluiten en een nieuwszender volgen.
De regering benadrukt dat alternatieve waarschuwing via NL-Alert al nu al ongeveer 92 procent van de bevolking bereikt en dat de app verder wordt verbeterd, met meer aandacht voor mensen met een gehoor- of visuele beperking en toevoeging van Gebarentaal in de app. Tegelijk waarschuwen veiligheidsregio’s dat telefonische alarmering kwetsbare groepen – zoals laaggeletterden of mensen die onvoldoende Nederlands spreken – minder goed bereikt. In 2024 sprak de Tweede Kamer zich nog uit voor behoud van het luchtalarm. Ook is vastgesteld dat in nieuwe woonwijken en gebieden met veel hoogbouw de sirenes onvoldoende doorkomen; om het huidige bereikbaarheidsniveau van 75 procent te behouden zouden circa 500 extra sirenelocaties nodig zijn.
Het idee om het WAS af te schaffen circuleert al sinds 2015 en was eerder uitgesteld omdat alternatieve systemen eerst betrouwbaar moesten aantonen dat ze een groot deel van de bevolking kunnen bereiken. Van Weel geeft aan dat er mogelijk wel maatwerkoplossingen onderzocht worden voor hoogrisicolocaties, bijvoorbeeld rond chemische bedrijven.