'Louvre van de wijn' met 4.200 druivenrassen verhuist: "Gigantische operatie"

In dit artikel:

Het Domaine de Vassal, een unieke Franse collectie van zo’n 4.200 druivenrassen bij Marseillan‑Plage, verhuist naar een hoger gelegen gebied in de Languedoc: het La Clape‑massief, circa 50 kilometer zuidelijker. De verhuizing, die in drie fasen wordt uitgevoerd en naar schatting 5 à 6 jaar duurt, is noodzakelijk omdat de huidige locatie steeds meer last krijgt van verzilting en stijgend grondwater door klimaatverandering. Het totale kostenplaatje voor de operatie bedraagt ongeveer 5,1 miljoen euro.

Domaine de Vassal functioneert als een mondiale ‘bank’ voor druivengenetica en herbergt ongeveer 8.500 stokken. Dat maakt de operatie zowel logistiek als wetenschappelijk complex: elke cultivar moet veilig worden overgezet en op de nieuwe kalkhoudende bodem opnieuw wortel schieten. Wijnkenner Dennis van den Buijs noemt het verhuisproject een gigantische operatie — mede omdat niet alleen de omvang van de collectie een uitdaging is, maar ook de lange geschiedenis van de druifluis (phylloxera).

Phylloxera, een piepklein wortelpestje dat in de 19e eeuw Europese wijngaarden grotendeels verwoestte, is de reden dat veel oorspronkelijke Europese stokken destijds alleen in zandige kustgronden konden overleven. Omdat Amerikaanse wilde wijnstokken resistent bleken, werden vrijwel alle commerciële Europese rassen later op Amerikaanse onderstokken geënt; zonder dat enten blijft de druifluis desastreus. Dit verleden compliceert de verplaatsing van Vassal: de planten gaan van zandgrond naar kalkgrond, waardoor ze opnieuw moeten worden geënt op Amerikaanse onderstokken. Alleen al de entfase neemt ongeveer een jaar in beslag; daarnaast worden reserveplanten in kassen gehouden voor het geval er problemen optreden tijdens de overdracht.

De noodzaak tot enten roept ook vragen op over originaliteit en smaak. Voor de druif zelf maakt het volgens deskundigen geen wezenlijk verschil, maar wijnpuristen hechten waarde aan zeldzame 'pre‑phylloxera' stokken die in enkele regio’s — zoals Santorini of de Canarische Eilanden — nog bestaan en waarop vaak een forse prijs staat. In Frankrijk is het praktisch onmogelijk om onbehandelde oorspronkelijke stokken opnieuw op grote schaal te planten, mede om herhaling van phylloxera‑rampen te voorkomen.

Kort gezegd is de verhuizing van Domaine de Vassal een grootschalige reddingsoperatie van een belangrijk cultureel‑en‑wetenschappelijk erfgoed, waarin klimaatverandering en eeuwenoude plantenziekten samenkomen en grote investeringen en vakmanschap vergen.