Louise Lasser was als Mary Hartman altijd uitdrukkingsloos, ook als ze diep tragische dingen zei

In dit artikel:

Actrice Louise Lasser, die onlangs overleed, wordt herinnerd als Mary Hartman, de ogenschijnlijk doorsnee huisvrouw uit de Amerikaanse televisieserie Mary Hartman, Mary Hartman. De serie, bedacht door Norman Lear, werd van januari 1976 tot juli 1977 op weekavonden uitgezonden en telde 325 afleveringen van twintig minuten.

Mary lijkt zich vooral bezig te houden met koken, huishoudelijke apparaten en televisiesoaps, maar ondertussen stapelen de absurdistische rampen zich op. Haar man is ontrouw, haar opa gedraagt zich als potloodventer en in haar omgeving loopt een seriemoordenaar rond. In de beroemde aflevering ‘Chicken Soup’ verdrinkt een zieke kennis nadat hij, door een combinatie van medicijnen en alcohol, met zijn hoofd in Mary’s kom soep terechtkomt. Mary reageert met een uitgestreken gezicht en kijkt rechtstreeks in de camera, waardoor de komische situatie tegelijk macaber en tragisch wordt.

Een dieptepunt volgt later in het eerste seizoen, wanneer Mary in een talkshow over huisvrouwen instort. Ze wordt uitgenodigd vanwege haar kennis van huishoudelijke apparatuur, maar vertelt op live televisie over alle ellende die ze heeft meegemaakt. Haar zenuwinzinking mondt uit in een opname in een psychiatrische inrichting. Lasser stelde zelf aan Lear voor om Mary’s crash te behandelen als een weerspiegeling van de nationale toestand: Mary was volgens haar Amerika.

Lassers spel maakte de serie bijzonder. Ze sprak vaak monotoon en zonder zichtbare emotie, terwijl ze tegelijk iets hilarisch of juist verontrustends zei. Die deadpan-methode had raakvlakken met het werk van haar voormalige echtgenoot Woody Allen, met wie ze in de jaren zestig in improvisatiecafés in Greenwich Village had gewerkt. Onder Mary’s humor schuilde echter een donkerder crisis, die aan depressie of psychose grensde.

Juist daardoor werd het personage herkenbaar voor een groot publiek. Kijkers stuurden Lasser bloemen met bemoedigende boodschappen aan Mary en riepen haar naam naar de studio. De serie was daarmee niet alleen een parodie op soap, huiselijkheid en de rol van de vrouw, maar ook een duistere satire op een kapitalistische samenleving die mensen reduceert tot consumenten en huishoudelijke taken. Ondanks haar extreme situaties bleef Mary’s gevoel van overbelasting herkenbaar, waardoor de serie en Lassers vertolking nog altijd relevant worden gevonden.