Lotfi El Hamidi schreef een boek over de oorlog in Gaza: 'Nederland ziet Israël als een soort Nederland in het Midden-Oosten'
In dit artikel:
Lotfi El Hamidi, schrijver en journalist bij De Groene Amsterdammer en voormalig chef opinie van NRC, heeft een boek geschreven over de oorlog en de humanitaire catastrofe in Gaza: Stakkers en wolven. Uitgaande van zijn Marokkaanse achtergrond, zijn geloof en zijn Rotterdamse jeugd schreef hij vooral vanuit een morele verontwaardiging: wat in Gaza gebeurt is volgens hem een permanente morele schandvlek en een symptoom van het falen van de westerse rechtsorde.
El Hamidi plaatst Gaza niet alleen als humanitair drama, maar als geopolitieke pijnlijke vergelijking: waarom krijgt Israël politieke, financiële en militaire steun uit het Westen terwijl andere conflicten die vergelijkbaar lijden veroorzaken, geen vergelijkbare middelen of aandacht ontvangen? Hij wijst op ongelijke normen (vergelijkingen met Sudan en Oekraïne) en stelt dat het feit dat Israël ondanks steun van het Westen vrijwel ongestoord kan optreden, laat zien dat internationale regels selectief worden toegepast.
Persoonlijke achtergrond en empathie leggen volgens hem uit waarom veel Marokkanen en andere migranten zich sterk verbonden voelen met de Palestijnse zaak. Generaties ervoeren de Arabisch-Israëlische conflicten anders: waar Nederlanders grotendeels het beeld meekregen van een kwetsbaar Israël, zagen veel migranten in het Midden-Oosten en in Nederland beelden van onderdrukte Palestijnen — van stenen gooiende jongeren tegen tanks tot opstanden en bezetting. Die geschiedenis maakt de emotionele betrokkenheid intergenerationeel en diep verankerd.
El Hamidi bekritiseert de Nederlandse politiek en media scherp. Politiek blijft volgens hem te vaak bij woorden over een tweestatenoplossing zonder daadkracht, en Nederland toont volgens hem een blinde adoratie voor Israël. In de journalistiek signaleert hij afhankelijkheid van Israëlische informatiebronnen, terwijl Gaza buitenlandse journalisten grotendeels werd afgesloten en militaire censuur actieve manipulatie van informatie mogelijk maakte. Hij noemt de traagheid en terughoudendheid om het woord genocide te gebruiken als illustratie: pas toen een Israëlische wetenschapper dat label suggereerde, durfden veel Nederlandse media die term openlijk te bespreken.
Als voormalig opiniechef van NRC beschrijft El Hamidi zijn pogingen om op redactionele plekken de ernst van de gebeurtenissen aan de orde te stellen. Hij haalde in een vroege fase een commentaar uit The Guardian aan om de term genocide bespreekbaar te maken, maar zegt dat veel redacties eerst buitenstaander bleven en pas veel later kritisch werden. Dat heeft volgens hem bijgedragen aan desillusie onder publiek en activisten; alleen het Jeugdjournaal viel hem op als uitzondering die consequent toonde wat kinderen zagen: verwoeste woonwijken en massale ontheemding.
De auteur verbindt de situatie in Gaza aan zorgen over mogelijke radicalisering: langdurig geweld en trauma bieden volgens hem propaganda voor de komende decennia. Hij verwacht dat overlevenden en jongeren zich zullen verzetten in ideologische symboliek en dat de westerse kortzichtige mediaconsumptie deze processen niet zal tegenhouden. Daarnaast uit hij een persoonlijke angst: als de wereld zo onverschillig is over massale minachting voor Palestijnse levens op slechts enkele uren vliegen, wat is dan de garantie dat zulke onverschilligheid elders niet escaleert naar deportaties of grootschalig geweld dichter bij huis?
El Hamidi schetst ook een stedelijke en sociale observatie: sinds zijn verhuizing van Rotterdam naar Amsterdam ziet hij grotere segregatie; dat beïnvloedt hoe mensen politieke kwesties ervaren en inkleuren. Hij merkt ook generatiedifferentiatie: jongeren denken minder zwart-wit dan oudere generaties, maar dat vertaalt zich niet automatisch in beleid of media-praktijk.
Stakkers en wolven — de titel refereert aan een oude stelling van Gerrit Komrij over de beeldvorming van moslims — is zowel klaagzang als aanklacht: het wil herinneren, veroordelen en een gesprek afdwingen over de morele consequenties van wat in Gaza gebeurt en over de rol van Nederlandse instituties bij het zwijgen of minimaliseren. Het boek verschijnt bij uitgeverij Pluim.