Loopt Europa wel achter op de VS, zoals het Draghi-rapport waarschuwde?

In dit artikel:

Het debat over de vermeende achterstand van Europa op de Verenigde Staten krijgt opnieuw vaart, met economen, journalisten en beleidsmakers die twisten over de vraag of Europa echt “sclerotisch” is of dat de vergelijking scheef loopt. Aanleiding is onder meer het Draghi-rapport uit 2024, dat waarschuwde dat Europa economisch achterop raakt. Volgens voorstanders van het zogeheten divergentiedenken, zoals Philippe Aghion, Antonin Bergeaud en Luis Garicano, is Europa sinds 2000 vooral stil blijven staan, terwijl de VS dankzij Silicon Valley, AI en innovatie sneller groeien en hogere lonen en winsten boeken.

Paul Krugman en de anti-divergentisten Seth Ackerman en Dominik Leusder zetten daar een andere lezing tegenover. Zij stellen dat de kloof vaak wordt overdreven doordat statistieken groei, productiviteit en welvaart door elkaar halen. Europa werkt gemiddeld minder uren en kent lagere bevolkingsgroei, waardoor totale groei vanzelf lager uitvalt. Per persoon is het verschil veel kleiner dan vaak wordt gedacht; het artikel noemt Nederland als voorbeeld, waar het gemiddelde huishoudinkomen tussen 2000 en 2021 vrijwel gelijk opging met dat in de VS, zeker als je rekening houdt met de hogere Amerikaanse inflatie.

De kern van de kritiek gaat over de manier waarop welvaart wordt gemeten. Berekeningen op basis van koopkrachtpariteit zijn volgens deze auteurs moeilijk vergelijkbaar over lange periodes, omdat bestedingspatronen veranderen. Ook laten ze zien dat Amerikaanse marktprijzen niet automatisch hogere levenskwaliteit betekenen, bijvoorbeeld in de zorg: de VS geeft veel meer uit aan gezondheidszorg dan Europese landen, maar levert daar vaak slechtere uitkomsten voor terug. Wat op papier rijkdom lijkt, kan volgens Leusder juist duiden op een inefficiënt en sociaal pijnlijk systeem.

Tegelijk waarschuwen de auteurs dat Europa zich niet zelfgenoegzaam moet opstellen. Sinds 2020 is de Amerikaanse groei wel degelijk sterker geworden, vooral door zeer ruim begrotingsbeleid in Washington tijdens en na de pandemie. De conclusie van het stuk is daarom niet dat Europa de VS moet kopiëren met alleen meer tech en deregulering, maar dat het juist zou moeten leren van Amerika’s actieve staatsrol: meer publieke investeringen, sterkere financiële integratie en een ambitieuzer industriebeleid.