Lokale partijen profiteren bij gemeenteraadsverkiezingen van wantrouwen tegen landelijke partijen
In dit artikel:
RTL-onderzoek onder ruim 22.000 leden van het RTL Nieuwspanel (enquêtes afgenomen op 3 en 4 maart 2026) laat zien dat lokale partijen in Nederland aan terrein winnen en bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart mogelijk nóg meer stemmen kunnen halen. Volgens opiniepeiler Gijs Rademaker is dit geen nieuw verschijnsel: het aandeel kiezers dat op lokale lijsten stemt groeide van circa 22 procent in 2006 naar 31 procent in 2022, en de huidige cijfers wijzen op verdere stijging.
Redenen voor die voorkeur liggen vooral bij wantrouwen richting landelijke partijen en het idee dat nationale partijen eerder het landsbelang dan het lokale belang vooropstellen. Veel kiezers denken dat lokale partijen beter op de hoogte zijn van gemeenten en meer verbonden zijn met inwoners. Slechts 9 procent geeft aan bij gemeenteraadsverkiezingen uitsluitend op landelijke standpunten te stemmen; ongeveer een derde weegt landelijke en lokale kwesties gelijk, maar ruim de helft laat zich vooral leiden door lokale thema’s.
Op thema’s scoort wonen als belangrijkste onderwerp, gevolgd door veiligheid en leefbaarheid; leeftijd en regio beïnvloeden die prioriteiten. Jongeren benadrukken woningzaken sterker, ouderen noemen veiligheid vaker belangrijk. In delen van het midden en zuiden van het land speelt criminaliteit relatief meer mee, terwijl in Groningen en sommige Brabantse en Limburgse regio’s verslechterde leefbaarheid bovenaan staat.
Als illustratie van lokale dominantie: in Barendrecht behaalde Echt voor Barendrecht in 2022 een absolute meerderheid (20 van 29 zetels); vergelijkbare meerderheden zijn er ook in Hilvarenbeek (9 van 17) en Zeewolde (10 van 19). Het onderzoek is gewogen op leeftijd, geslacht, opleiding, werk en politieke voorkeur (op basis van Tweede Kamerstem 2025) en het panel telt ruim 63.000 leden. De uitkomst onderstreept dat gemeentelijke kwesties en lokale partijen steeds bepalender worden voor de uitslag op 18 maart.