Lokale partijen maakten deze verkiezingen geen opmars, maar bleven stabiel

In dit artikel:

Anders dan in eerste overzichten leek, leverden lokale partijen bij de gemeenteraadsverkiezingen van vorige week nauwelijks extra winst op. Een herberekening door de NOS van de ANP Verkiezingsdienst-prognoses laat zien dat lokale lijsten zo’n 15 zetels meer behaalden dan in 2022, goed voor bijna 3.400 zetels in totaal (groei <0,5%). Landelijke partijen deden het iets beter: zij wonnen gezamenlijk ruim 80 zetels en staan nu op bijna 5.200 zetels (ongeveer 1,6% groei).

De lichte groei van beide blokken komt grotendeels doordat het totaal aantal raadszetels in heel Nederland toenam — gemeenten met bevolkingsgroei krijgen extra zetels; dat leidde dit jaar tot ongeveer honderd extra stoelen, terwijl slechts één raad krimpend was. Het grootste verschil met eerdere rapportages is echter methodologisch: de ANP Verkiezingsdienst rekent bij de uitslagenavond alleen met partijen die dit jaar meededen. Partijen die in 2022 wel op het stembiljet stonden maar nu niet meer, worden samengevoegd in de categorie “Niet meer deelnemende partijen” — in totaal meer dan 280 zetels.

NOS bracht die restcategorie terug in de cijfers en ontdekte dat ongeveer 180 van die 280 zetels van lokale partijen waren. Daardoor viel de netto‑winst van lokale lijsten veel kleiner uit dan aanvankelijk leek; het verlies van niet‑meer‑deelnemende lokale partijen zat verborgen in de restpost. Feit blijft dat lokale partijen gezamenlijk de grootste groep vormen in gemeenteraden. Forum voor Democratie was de grootste stijger met een plus van circa 241 zetels, mede doordat de partij in veel meer gemeenten deelnam dan vier jaar geleden.

Alle gemeenten hebben uiterlijk gisteren hun definitieve uitslag naar de Kiesraad gestuurd; die publiceert binnenkort eigen cijfers. Die kunnen op onderdelen afwijken, onder meer omdat de Kiesraad anders omgaat met samenwerkingslijsten van landelijke partijen — iets wat de ANP soms als lokaal rekent.