Lokale omroepen zweren bij het opiniepanel: 'Veel meer dan een snel polletje'
In dit artikel:
Lokale omroepen als AT5 (Amsterdam), Omroep Venlo, OOG Groningen en 1Almere zetten steeds vaker een opiniepanel in om lezers en kijkers actief te betrekken en journalistieke onderwerpen te verdiepen. Een opiniepanel bestaat uit vrijwilligers die periodiek korte vragenlijsten invullen; de panels leveren zowel achtergrondinformatie als reacties op actuele kwesties en helpen redacties nieuwe verhalen te vinden.
AT5 startte in 2020 onder leiding van Eisma met een panel van inmiddels meer dan vijfduizend leden; ongeveer tweeduizend mensen vullen per ronde de enquête in. Vragen richten zich vooral op stedelijke thema’s zoals toerisme, openbaar vervoer en afval (bijvoorbeeld het inzenden van foto’s van vuilnisbakken om vervuilingspatronen zichtbaar te maken). Eisma benadrukt dat zo’n panel een bredere spiegel biedt van de stad: “Drie interviews op straat geven een minder divers beeld dan tweeduizend reacties.” Het panel wordt ongeveer maandelijks geraadpleegd, maar ook korte flitsen rond actuele gebeurtenissen komen voor — zoals bij de debat over beperkingen rond Dodenherdenking.
Bij Omroep Venlo leverde een panelronde onverwachte inzichten op over veiligheidsgevoelens na de moord op Lisa: zowel vrouwen als mannen gaven aan zich onveilig te voelen, niet alleen door grensoverschrijdend gedrag maar ook door groepsvorming en openlijk middelengebruik. Paneluitslagen kunnen leiden tot politiek gewicht; in Venlo besloot een wethouder een meerderheid van panelleden die het behoud van een vrijwilligerszwembad belangrijk vonden, mee te nemen in nader onderzoek naar de toekomst van het bad.
Het opzetten van een betrouwbaar panel vergt voorbereiding. AT5 onderzocht in het eerste halfjaar geschikte methodes, privacyregels en doelgroepbenadering en vroeg advies bij het EenVandaag Opiniepanel. Bij EenVandaag zelf bleek snelle groei geen garantie voor representativiteit: ouderen en hogeropgeleiden meldden zich eerder aan. Daarom voerden zij gerichte wervingsacties, stelden een communitymanager aan en passen ze uitslagen statistisch wegend aan op leeftijd, geslacht, opleiding, burgerlijke staat, regionale spreiding en politieke voorkeur.
Kleine omroepen pakken het praktischer aan: AT5 heeft enkele dagen per maand personeel voor beheer en technisch onderhoud; Omroep Venlo verstuurt enquêtes ongeveer elke zes weken en schakelt marketinghulp in voor analyse. Redacties wordt aangeraden meerdere verhalen uit één onderzoek te halen en de schaal aan te passen aan de redactionele reikwijdte — een lokale zender kan volstaan met een eenmalige enquête onder ondernemers of buurtbewoners.
Kort gezegd bieden journalistieke opiniepanels lokale media een kostenefficiënte manier om publieksparticipatie te vergroten, nieuwe invalshoeken te vinden en maatschappelijke signalen eerder zichtbaar te maken — mits er bewust gewerkt wordt aan representatie, methodiek en privacy.