Lokale aanpak cruciaal voor duurzame bestrijding van schadelijke legerrups
In dit artikel:
Bioloog Renée van Schaijk promoveerde op onderzoek naar duurzame bestrijding van de legerrups (Spodoptera frugiperda). In veld- en laboratoriumonderzoek in Benin (West-Afrika) en Kenia (Oost-Afrika) onderzocht zij of en hoe seksferomonen van de vrouwtjesmotten ingezet kunnen worden om het sproeien met baculovirussen precies te timen — een biologische bestrijdingsmethode die specifiek legerrupsen infecteert en andere soorten nauwelijks aantast.
De aanleiding is groot: de legerrups veroorzaakt wereldwijd forse schade aan gewassen als maïs, rijst en sorghum en vormt in Afrika een groeiende bedreiging voor de voedselzekerheid. Veel boeren gebruiken goedkope chemische pesticiden, maar die brengen gezondheid- en milieuproblemen met zich mee. Baculovirussen bieden een milieuvriendelijk alternatief, maar werken alleen effectief als rupsen nog klein zijn; daarom is nauwkeurig monitoren van sluipende mottenpopulaties cruciaal.
Van Schaijk vond dat samenstelling van seksferomonen regionaal verschilt. In veldproeven bleek dat lokaal op maat gemaakte feromoonmengsels beter vangsten gaven en specifieker waren voor de doelsoort dan sommige commerciële lokstoffen. In Benin leverde een eigen samengesteld mengsel stabiele en soorten-specifieke vangsten op. Verder toonde haar werk aan dat feromoonvallen betrouwbaarder zijn om het optimale sproeimoment te bepalen dan traditionele aanwijzingen zoals de groeifase van maïs of het tellen van eitjes op bladeren.
De belangrijkste conclusie is dat er geen universele, kant-en-klare oplossing bestaat: effectieve monitoring en bestrijding moeten worden afgestemd op lokale populaties en omstandigheden. Om zulke methoden op grotere schaal toepasbaar te maken, pleit Van Schaijk voor internationale samenwerking en investering — bijvoorbeeld in subsidies, infrastructuur, kennisoverdracht en lokale ondersteuning — zodat kleineholders toegang krijgen tot gerichte, biologische bestrijdingstechnieken en zo de veerkracht van voedselproductie kan worden vergroot.
(Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica, 27 mei 2026)