LIVE | Oud-minister en partijprominent Fleur Agema niet opnieuw verkiesbaar voor PVV
In dit artikel:
De Tweede Kamerverkiezingen vinden plaats op 29 oktober; het verkiezingsreces begint op 3 oktober zodat partijen fulltime kunnen campagnevoeren. In aanloop naar die datum presenteren veel partijen hun kandidatenlijsten en verkiezingsprogramma’s — en dat gaat gepaard met verschuivingen, interne conflicten en enkele opvallende persoonlijke keuzes.
Fleur Agema (PVV) stapt na lange jaren in de landelijke politiek uit: ze heeft zich niet herkiesbaar gesteld en keert niet terug in de Kamer. Agema, sinds 2006 een van de bekendste PVV-gezichts, was recent minister van Volksgezondheid en vicepremier in kabinet-Schoof; haar politiek zwaartepunt lag op zorgbeleid, kunstmatige intelligentie in de zorg en pleidooien voor een lager eigen risico. Geert Wilders maakte ondertussen de top vier van de PVV-kandidaten bekend; opvallend is dat Agema voor het eerst niet op plek 2 staat — die plaats is naar Europarlementariër Sebastiaan Stöteler gegaan. Of Agema later alsnog op de lijst verschijnt, is onduidelijk.
Polls en zetelverhoudingen tonen flinke bewegingen. In de laatste EenVandaag-peiling zakt de VVD hard terug van 23 naar 15 zetels, mede door dalende steun voor lijsttrekker Dilan Yesilgöz. De PVV staat volgens de peilingen op kop (rond 33 zetels), gevolgd door GroenLinks–PvdA en het CDA, dat rond de 22 zetels schommelt.
Belangrijke lijst- en programmamomenten per partij:
- GroenLinks–PvdA stuurt de verkiezingen in met exact dezelfde top-5 als twee jaar geleden (Frans Timmermans en vier vertrouwde gezichten). Enkele nieuwe namen duiken op in de top-30; andere zittende Kamerleden vielen juist buiten de verkiesbare plaatsen. Leden kunnen van 28 augustus tot 4 september stemmen over de definitieve rangorde.
- CDA kiest voor een mix van nieuwe en regionale namen. Tv-presentator Tijs van den Brink lijkt vrijwel zeker via het CDA de Kamer in te gaan (conceptplek 11); Olympisch atleet Gregory Sedoc is lijstduwer. In het concept-verkiezingsprogramma maakt het CDA ruimte voor 'moeilijke keuzes': gefaseerd afbouwen van de hypotheekrenteaftrek, een tijdelijke 'vrijheidsbijdrage' om defensie-uitgaven mede te financieren, compenserende verlaging van de inkomstenbelasting en extra lenen voor investeringen.
- D66 zag verschuivingen door ledenstemmen: Jan Paternotte op plek 2, Hans Vijlbrief op 3 en UWV-topvrouw Nathalie van Berkel op 6 (zij was aanvankelijk door het bestuur op 2 gezet). D66 staat in de peilingen rond de 10–12 zetels.
- Volt presenteert een door leden geschreven programma met grote ambities zoals een basisinkomen en regionale herprofilering van Tata Steel; lijsttrekker Laurens Dassen richt zich vooral op jongeren en vernieuwing.
- ChristenUnie houdt vast aan vertrouwde namen in de top-vijf en doet grote voorstellen zoals een jaarlijkse verhoging van de kinderbijslag naar 4.500 euro per kind, extra woningbouwinvesteringen en het omarmen van een hogere NAVO-norm (3,5 procent).
- Ja21 blijft streng op migratie en criminaliteitsbeleid en wil een minister voor overheidsefficiëntie; de partij trekt enkele overstappers aan, onder wie Diederik Boomsma (van NSC), die op plek 6 staat.
- NSC (Eddy van Hijum) probeert opnieuw bestaanszekerheid en weerbaarheid centraal te zetten — onder meer met 'burgersteunpunten' in wijken — maar de partij lijkt in de peilingen te dalen.
- Denk kende interne onrust: lijsttrekker Stephan van Baarle trok zich kort terug wegens een conflict over de kandidatenlijst, maar keert terug nadat het partijbestuur opstapte; oud-leider Tunahan Kuzu wordt voorgedragen als voorzitter.
Andere opvallende bewegingen: ABN AMRO’s hoofdeconoom Sandra Phlippen legt haar functie tijdelijk neer om als lijstduwer mee te werken aan het D66-verkiezingsprogramma; zij keert na de verkiezingen terug. 50Plus positioneert oud-Kamerleden Corrie van Brenk en Martine Baay op plek 2 en 3 achter lijsttrekker Jan Struijs.
Verder nieuws: VVD-leider Dilan Yesilgöz bezocht Nederlandse troepen in Litouwen — een trip die leidde tot het afzeggen van een Lowlands-optreden van lijsttrekkers — en politieke verschuivingen zoals overlopers en nieuwe kandidaten blijven de weken tot 29 oktober domineren. Kortom: veel partijen verstevigen hun teams en leggen programmapunten neer, terwijl peilingen en interne conflicten het politieke landschap flink in beweging houden.