LIVE Oorlog Oekraïne | Rusland: Westen blokkeert vredesprocessen

In dit artikel:

Een Oekraïense droneaanval veroorzaakte zondagochtend korte tijd brand bij de Russische kerncentrale van Koersk. Volgens de exploitant werd een hulptransformator beschadigd nadat een gevechtsdrone door de luchtverdediging nabij de centrale werd neergehaald; bij de inslag explodeerde het toestel. De brand is geblust, er vielen geen slachtoffers en de stralingsniveaus bleven binnen de norm, maar reactor 3 draait tijdelijk op halve kracht. Het Internationaal Atoomenergieagentschap waarschuwt sinds het begin van de oorlog herhaaldelijk voor de risico’s van gevechten bij nucleaire installaties.

Op diplomatiek vlak groeit de strijd over een mogelijke vredestop tussen Volodymyr Zelensky en Vladimir Poetin. Rusland verwijt westerse landen en Oekraïne dat zij het vredesproces frustreren; minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov zegt dat gesprekken alleen mogelijk zijn als vooraf aan Russische voorwaarden is voldaan. Zelensky daarentegen beschuldigt Moskou ervan alles te doen om een ontmoeting te voorkomen en eist binnen tien dagen concrete veiligheidsgaranties voordat hij in gesprek wil gaan. Hij prefereert neutrale locaties zoals Oostenrijk, Turkije of Zwitserland; Zwitserland en Oostenrijk zeiden bereid te zijn een top te faciliteren en te overleggen met het Internationaal Strafhof over de juridische status van Poetin.

De Verenigde Staten proberen via pendeldiplomatie een ontmoeting te organiseren en president Donald Trump heeft beide leiders recent ontmoet; hij zei zelf niet zeker te weten of zijn aanwezigheid noodzakelijk is. Tegelijk melden Amerikaanse media dat Washington stilletjes heeft voorkomen dat Oekraïne langeafstandsraketten (ATACMS) gebruikt om doelen in Rusland aan te vallen, wat Kyiv’s opties voor aanvallen op Russisch grondgebied beperkt.

China heeft tegenover EU-diplomaten aangegeven mogelijk mee te werken aan een VN-gemandateerde vredesmissie in Oekraïne, maar die suggestie stuit in Brussel op scepsis: er is vrees dat Peking pro-Russisch zou handelen of spionagekansen zou benutten. Zelensky heeft eerder al laten weten geen Chinese rol te willen bij de veiligheidsgaranties voor Oekraïne.

Militair blijven de spanningen hoog: Russische luchtverdediging schoot recent tientallen drones neer boven Centraal-Rusland en een toestel werd ook boven Moskou uit de lucht gehaald, met sluiting van enkele regionale vliegvelden en vertragingen bij grote luchthavens. Oekraïne meldde bovendien een massale Russische nachtelijke aanval met honderden drones en tientallen raketten; het grootste deel zou door de luchtafweer zijn onderschept, maar er waren doden en gewonden in Lviv en andere steden.

Verder zijn er meerdere incidenten aan energiekant: de Droezjba-oliepijpleiding richting Hongarije werd door aanvallen onderbroken, waarna leveringen tijdelijk stopten; reparaties hebben de stroom naar Hongarije hersteld. In Italië is een Oekraïner gearresteerd die volgens Duitse justitie betrokken was bij de aanslag op de Nord Stream-gaspijpleidingen in 2022.

Op politieke steunvlak tonen bondgenoten van Oekraïne eenheid: NAVO-legerleiders voerden overleg en bevestigden steun voor Kyiv, terwijl westerse politici – waaronder Europese regeringsleiders en demissionair Nederlandse premier Dick Schoof, die Zelensky sprak nadat een gepland bezoek moest worden afgezegd – pleiten voor 'solide' garanties om toekomstige Russische agressie af te schrikken. De precieze vorm en wie het leeuwendeel van die garanties draagt blijft onderwerp van felle discussie binnen en tussen westerse hoofdsteden.