LIVE Oorlog Oekraïne | Oekraïense mannen tot 22 jaar mogen weer naar het buitenland

In dit artikel:

Oekraïne heeft de reismaatregelen voor jonge mannen versoepeld: mannen van 18 tot 22 jaar mogen weer zonder voorafgaande toestemming naar het buitenland reizen. Het verbod was sinds de Russische inval van 2022 ingevoerd om voldoende dienstplichtigen beschikbaar te houden; mannen van 23 tot 60 jaar blijven beperkt. De Oekraïense premier Joelia Svyrydenko benadrukt dat ook jongeren die al in het buitenland zijn, nu veilig kunnen terugkeren en zo verbonden blijven met hun land.

Op de dag van de Oekraïense onafhankelijkheid slaagden hackers erin drie uur lang een Russische tv-provider te kapen en in primetime beelden uit te zenden over oorlogsverliezen en brandstoftekorten. Volgens bronnen – onder wie Oekraïense inlichtingendiensten en nieuwssites – was het werk van zogenoemde Russische 'cyberpartizanen'. De uitzendingen bereikten volgens schattingen tienduizenden kijkers en verspreidden zich mogelijk via apps en smart-tv's; beheerders konden tijdelijk niet bij hun servers.

Op het diplomatieke front wordt intens over veiligheidsgaranties voor Oekraïne gesproken. De VS coördineert overleg met Europese partners (VK, Duitsland, Frankrijk, Italië, Polen, Finland) en Oekraïne en benadrukt dat garanties concreet, bindend en effectief moeten zijn, met nadruk op het versterken van het Oekraïense leger. Oekraïne streeft ernaar van bondgenoten maandelijks minstens 1 miljard dollar te krijgen voor de aanschaf van Amerikaanse wapens. Debatten lopen ook over de fysieke aanwezigheid van buitenlandse troepen na een vredesakkoord; Kyiv noemt 'boots on the ground' belangrijk, en sommige westerse partners (zoals Canada) sluiten inzet niet uit.

Militair geweld en aanslagen op infrastructuur zetten door. Oekraïne voerde recente droneaanvallen uit op Russische olie-infrastructuur; onder meer ontstond brand in de exportterminal van Oest-Loega en de raffinaderij Novoshakhtinsk. Ook werden delen van de Droezjba-pijpleiding geraakt, waardoor olievoorziening naar Hongarije en Slowakije tijdelijk werd onderbroken en in Budapest heftige diplomatieke reacties uitlokte. Een aanval nabij de kerncentrale van Koersk beschadigde een hulptrafostation; een reactor draait tijdelijk op halve capaciteit, al meldt de exploitant dat stralingsniveaus binnen de norm bleven. Het Internationaal Atoomenergieagentschap waarschuwt herhaaldelijk voor de risico's van gevechten bij kerncentrales.

Russische autoriteiten spreken over massale drone-intercepties: in één melding zouden 43 en in een andere 32 drones zijn neergehaald. Door dreigingen werden meerdere binnenlandse luchthavens in Centraal-Rusland tijdelijk gesloten; ook in Moskou en Sint-Petersburg waren verstoringen. De Verenigde Staten blokkeerden volgens The Wall Street Journal stilzwijgend de inzet van langeafstandsraketten (ATACMS) door Oekraïne om doelen in Rusland te bestoken, wat Kievs mogelijkheden beperkt.

Op politiek vlak wisselen Moskou en westerse leiders wederzijdse verwijten over het vredesproces. Rusland beschuldigt westerse landen van het frusteren van onderhandelingen; Kyiv en bondgenoten eisen concrete waarborgen. De Amerikaanse president Donald Trump heeft zowel Poetin als Zelensky gesproken en probeert een topgesprek te organiseren, maar concrete plannen ontbreken. China heeft laten weten onder VN-mandaat eventueel deel te kunnen nemen aan een vredesmissie, maar die optie wekt verdeeldheid in Brussel vanwege bezorgdheid over (gebrek aan) neutraliteit en spionagerisico's.

Regionale kwesties spelen door: Polen blokkeerde een wetsvoorstel over hulp aan Oekraïense vluchtelingen, wat ook gevolgen kan hebben voor de juridische basis voor Starlink-financiering aan Oekraïne. Ondertussen gingen Rusland en Oekraïne opnieuw over tot een gevangenenruil (146 aan elke kant volgens Moskou), en leidde een bezoek van Nederlandse premier Dick Schoof—dat later werd afgezegd—tot een telefoontje met Zelensky waarin Nederland zijn steun bevestigde. Tijdens een bezoek van NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte ging in Kyiv het luchtalarm af; Rutte riep opnieuw op tot stevige veiligheidsgaranties voor Oekraïne.