LIVE Oorlog Oekraïne | Enkele uren voor top over staakt-het-vuren: 'Dode door Russische raket in Dnipropetrovsk'
In dit artikel:
Rusland en de VS ontmoetten elkaar vrijdagavond in Alaska: presidents Donald Trump en Vladimir Poetin spraken om 21.00 uur Nederlandse tijd op een luchtmachtbasis over de oorlog in Oekraïne, met eerst gesprekken met hun delegaties en daarna een een-op-een. Het is hun eerste persoonlijke ontmoeting sinds de Russische inval van februari 2022. De bijeenkomst moet volgens Trump de basis leggen voor verdere onderhandelingen over een wapenstilstand, al rekende hij zelf vooraf op een reële kans (naar eigen zeggen circa 25%) dat de top op niets uitloopt. Het Kremlin waarschuwde dat geen gezamenlijke verklaring is voorbereid.
De geopolitieke spanning bleef intussen hoog:
- Enkele uren voor de top vuurde Rusland een ballistische raket af op de regio Dnipropetrovsk; lokale autoriteiten melden minstens één dode, een gewonde en brand. In de nacht meldde Oekraïne ook een aanval op een grote Rosneft-raffinaderij in Syzran (regio Samara), zo’n 700 km van de grens; beelden toonden branden, de schade is nog onduidelijk.
- In Rusland werd in Koersk een 45-jarige vrouw gedood bij een vermeende Oekraïense droneaanval; tien anderen raakten gewond en meerdere gebouwen liepen schade op.
- In het door gevechten bedreigde Donetsk beveelt de militaire en civiele leiding van Oekraïne nieuwe evacuaties, onder meer van gezinnen met kinderen uit Droejkivka.
Politieke manoeuvres en diplomatieke zorgen:
- Trump voerde kort voor zijn ontmoeting ook telefoongesprekken met onder anderen de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko en eerder deze week met Europese leiders en met Volodymyr Zelensky. Loekasjenko geldt als een nauwe bondgenoot van Poetin; Belarus fungeerde eerder als uitvalsbasis maar neemt niet openlijk deel aan de oorlog.
- Europese leiders en Oekraïne vrezen dat Washington en Moskou achter gesloten deuren afspraken kunnen maken die Kiev benadelen. Zelensky herhaalde dat Oekraïne op grond van de grondwet geen gebied kan afstaan en hoopt dat de top leidt tot een rechtvaardige vrede en dat hij op termijn ook aan tafel komt.
- Trump benadrukte dat hij niet namens Oekraïne zal onderhandelen maar beide partijen aan tafel wil krijgen; hij suggereerde dat eventuele territoriale ruilen door Oekraïne zelf moeten worden besloten.
Delegaties en extra voorstellen:
- Aan Amerikaanse zijde waren onder anderen ministeriële en veiligheidsadviseurs aanwezig; de Amerikaanse gezant Steve Witkoff had vooraf gesprekken in Moskou gevoerd. Buitenlandminister Sergey Lavrov vertegenwoordigde Rusland bij overleg van de delegaties en sprak van een helder standpunt van Moskou.
- Joelia Navalnaja, weduwe van oppositieleider Aleksej Navalni, pleitte voor een directe gevangenenruil als concrete stap, waarbij al lijsten zouden bestaan. Die wens past in bredere berichten over een uitwisseling waarbij Rusland en Oekraïne recent elk 84 gevangenen vrijlieten na bemiddeling door de VAE.
Binnenlands in Rusland nam de censuur toe: WhatsApp meldt dat de Russische autoriteiten proberen de dienst te beperken omdat de end-to-end-versleuteling communicatie bemoeilijkt; ook Telegram staat onder druk. Roskomnadzor rechtvaardigt maatregelen met veiligheidsargumenten.
Kortom: de top in Alaska vond plaats tegen een achtergrond van militaire acties en diplomatieke onrust. De uitkomst bleef onzeker: enerzijds ambities voor een wapenstilstand en gevangenenruil, anderzijds wantrouwen bij Oekraïne en Europese partners over mogelijke bilaterale concessies tussen Washington en Moskou zonder Kiev.