LIVE Navo-top | Mark Rutte in persconferentie over Navo-akkoord: 'Sterkere, eerlijkere en dodelijkere Navo'

In dit artikel:

De NAVO-landen hebben tijdens de top in Den Haag afgesproken om voortaan vijf procent van hun bruto binnenlands product te besteden aan defensie en gerelateerde zaken. Dit nieuwe defensiedoel, dat onder meer bestaat uit 3,5 procent voor directe defensie-uitgaven en 1,5 procent voor aanverwante uitgaven, moet de alliantie versterken en zorgen voor meer afschrikking en verdediging. Na decennia van relatief beperkte defensie-uitgaven is deze verhoging vooral bedoeld om Europa te herbewapenen, mede op aandringen van de Verenigde Staten. Ook landen die aanvankelijk terughoudend waren, zoals Spanje, stemden uiteindelijk in met deze norm, al interpreteren zij de afspraken iets anders. De oude NAVO-norm van twee procent is dit jaar door alle bondgenoten bereikt.

In de slotverklaring van de top wordt Rusland expliciet benoemd als een bedreiging voor de lange termijn veiligheid in het Euro-Atlantische gebied. Tevens bevestigen de lidstaten hun blijvende steun aan Oekraïne, ook in defensief opzicht, ondanks eerdere onzekerheden vanwege de moeizame relatie tussen president Trump en de Oekraïense president Zelensky. Premier Mark Rutte benadrukte dat de NAVO sterker en eerlijker moet worden en wees op het scheppen van miljoenen extra banen door deze investeringen. Rutte gaf aan dat hoewel Trump positief is over NAVO en de top eigenlijk een gezamenlijke NAVO-top was, het Amerikaanse standpunt wel sterk invloed heeft gehad op de nieuwe defensienormen.

Tijdens de top vonden diverse demonstraties plaats in Den Haag. Klimaatactivisten van onder meer Extinction Rebellion probeerden de A12 te blokkeren, maar werden door de politie hardhandig tegengehouden en tientallen arrestaties verricht. Ook waren er protesten met Palestijnse vlaggen en tegen de NAVO. De politie gebruikte onder meer agenten in burgerkleding en maakte ruim honderd aanhoudingen. Daarnaast werden bijna driehonderd drones onderschept vanwege veiligheidsmaatregelen rondom de top. Burgemeester Jan van Zanen gaf opdracht de snelwegen vrij te houden en sprak van een succesvolle veiligheidsoperatie.

Op het politieke vlak waren er na de plenaire vergadering ook bilaterale ontmoetingen, onder meer tussen premier Schoof, president Trump en president Erdogan. Koningin Máxima ontving de partners van wereldleiders in Rotterdam en begeleidde hen tijdens een rondleiding en mogelijke rondvaart.

Verder kwam de Nederlandse marine in actie tegen Russische schepen in de Noordzee, waarbij recente escortes van Russische onderzeeërs en fregatten werden gemeld. Demissionair defensieminister Ruben Brekelmans bevestigde dat er dit jaar al een toenemend aantal van dergelijke Russische verkenningen is geweest, waarop Nederland actief reageert.

De Navo-top in Den Haag markeert een belangrijke strategische heroriëntatie van de defensiesamenwerking binnen Europa en met de Verenigde Staten, onder zware aandacht van binnenlandse protesten en internationale spanningen, met name rondom de rol van Rusland en de toekomst van Oekraïne binnen de alliantie.