LIVE Midden-Oosten | Trump vroeg Netanyahu luchtafweer in Iran uit te schakelen

In dit artikel:

In de aanloop naar de Amerikaanse luchtaanvallen op nucleaire installaties in Iran heeft de Israëlische luchtmacht op verzoek van de Verenigde Staten meerdere Iraanse luchtafweersystemen uitgeschakeld om Amerikaanse B-2 bommenwerpers te beschermen. Deze operatie, die onderdeel was van de missie "Midnight Hammer", vond plaats in de nacht van zaterdag op zondag en richtte zich op drie ondergrondse nucleaire faciliteiten, waaronder de kernbunker in Fordow. Hierbij werden veertien GBU-57 ‘bunkerbreker’-bommen ingezet; het was de eerste keer dat dit zware wapentuig in een gevechtssituatie is gebruikt. Volgens de VS is het nucleaire programma van Iran hierdoor ernstig beschadigd, zonder dat er Iraanse burgers of militairen omkwamen.

Iran reageert fel op de bombardementen, met president Masoud Pezeshkian die de VS verantwoordelijk houdt als drijvende kracht achter de aanvallen, en minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araqchi die de situatie als een “buitensporige agressie” bestempelt en spoedberaad aan de VN-Veiligheidsraad vraagt. Iran overweegt onder meer het sluiten van de strategisch belangrijke zeestraat van Hormuz, waar dagelijks een groot deel van ’s werelds olie doorheen gaat. Ook zijn er nieuwe protesten uitgebroken in Iraanse steden, met duizenden betogers die het nucleaire recht benadrukken en het optreden van Israël en de VS veroordelen.

De Amerikaanse acties brengen de regio in een gespannen toestand. Iraniërs melden zeven doden onder leden van de Revolutionaire Garde bij Israëlische aanvallen op militaire installaties in Yazd. De Iraanse bondgenoot, de Houthi-rebellengroep in Jemen, veroordeelt de VS-aanvallen scherp en dreigt met tegenacties, onder andere tegen schepen in de Rode Zee. Tegelijk waarschuwt Iran voor vergeldingsaanvallen op Amerikaanse bases in de regio en zegt de Amerikaanse aanwezigheid een kwetsbaarheid te zijn.

Internationaal blijft bezorgdheid over escalatie groeien. Turkije, de Verenigde Arabische Emiraten en Egypte roepen op tot de-escalatie om verdere onrust te voorkomen. Rusland veroordeelt de Amerikaanse acties als schending van internationaal recht en pleit voor een terugkeer naar diplomatie. In dit kader reist Iraans topdiplomaat Araqchi naar Moskou voor overleg met president Poetin. Hoewel de VS hopen op een diplomatieke oplossing nu het nucleaire programma is getroffen, toont Iran zich sceptisch en stelt dat de bombardementen alle vredespogingen hebben ondermijnd.

Voor Nederlandse reizigers die door het conflict vastzitten in Israël, regelt de Nederlandse overheid busvervoer naar Egypte, vanwaar ze met commerciële vluchten naar huis kunnen reizen. Nederlanders in Irak wordt geadviseerd zelfstandig de grens over te steken, terwijl hulp aan reizigers in Iran wordt uitgesloten vanwege het al langer geldende rode reisadvies.

De spanningen tussen Iran, Israël en de VS zijn daarmee verder opgelopen, waarbij militaire acties gepaard gaan met diplomatieke confrontaties en regionale onrust. De situatie blijft uiterst fragiel, met mogelijke gevolgen voor de internationale veiligheid en de wereldwijde energievoorziening via de Straat van Hormuz.