LIVE | Fleur Agema stelt zich niet opnieuw verkiesbaar

In dit artikel:

De Tweede Kamerverkiezingen vinden plaats op 29 oktober; partijen publiceren nu massaal kandidatenlijsten en verkiezingsprogramma’s en profiteren van het verkiezingsreces (vanaf 3 oktober) om volop campagne te voeren.

Belangrijke personele en lijstontwikkelingen
- Fleur Agema (oud-minister, PVV) zegt voorlopig niet beschikbaar te zijn voor herverkiezing; Geert Wilders maakte wel de top vier van de PVV bekend en schuift Sebastiaan Stöteler naar plek 2 — de eerste keer dat Agema niet de nummer twee van de PVV is. Haar definitieve positie blijft onzeker omdat Wilders de rest van de lijst nog niet openbaar heeft gemaakt.
- Bij het CDA verschijnt EO-presentator Tijs van den Brink waarschijnlijk op een verkiesbare plek (conceptplaats 11); Olympisch atleet Gregory Sedoc is lijstduwer. CDA combineert bekende namen met regionale nieuwkomers.
- D66 heeft door ledenstemmen meerdere verschuivingen: Jan Paternotte op twee, Hans Vijlbrief omhoog naar drie en Nathalie van Berkel terecht op zes (het bestuur had haar hoger gezet). Hoofdeconoom van ABN AMRO Sandra Phlippen treedt tijdelijk terug uit haar baan om als lijstduwer en mede-auteur van het D66-programma op te treden; zij keert na de verkiezingen terug.
- GroenLinks-PvdA handhaaft exact dezelfde top-5 als in 2023 met Frans Timmermans als lijsttrekker; enkele lokale wethouders en jongeren komen nieuw in de top-30. Leden stemmen nog over de definitieve volgorde tussen 28 augustus en 4 september.
- Bij ChristenUnie blijft de top ongewijzigd; de partij kiest voor continuïteit en presenteerde een ambitieus sociaal-economisch pakket.
- Denk kent interne onrust: lijsttrekker Stephan van Baarle trok zich even terug na een conflict over de kandidatenlijst, maar nam de positie later weer op zich nadat het partijbestuur opstapte; oud-leider Tunahan Kuzu wordt voorgedragen als voorzitter.
- NSC onder leiding van Eddy van Hijum publiceert een programma met aandacht voor bestaanszekerheid en lokale crisisweerbaarheid; Nicolien van Vroonhoven keert terug op plek twee.
- JA21 krijgt versterking van ex-NSC’er Diederik Boomsma (plek 6) en handhaaft een scherp profiel op migratie en veiligheid.

Peilingen en populariteit van lijsttrekkers
- Recente zetelpeilingen van EenVandaag/Verian tonen flinke verschuivingen: PVV staat op 33 zetels, GroenLinks-PvdA op 26 en het CDA op 22; de VVD zakt sterk naar circa 15 zetels — het laagste niveau in jaren. De populariteit van VVD-lijsttrekker Dilan Yesilgöz is in korte tijd fors gedaald; meer dan de helft van 2023-VVD-kiezers vindt dat ze beter had kunnen opstappen. Yesilgöz maakte ook een bezoek aan Nederlandse militairen in Litouwen, waardoor ze een optreden op Lowlands miste.

Kernpunten uit partijprogramma’s en politieke keuzes
- CDA legt in zijn concept-programma “moeilijke keuzes” voor: afbouwen van hypotheekrenteaftrek gecombineerd met een verlaging van de inkomstenbelasting en een tijdelijke ‘vrijheidsbijdrage’ om defensie-uitgaven (Navo-norm) te helpen betalen. De partij wil ook extra lenen voor herbewapening en bezuinigen elders.
- Volt liet leden het verkiezingsprogramma schrijven (gebaseerd op 2023) en zet onder meer in op een universeel basisinkomen en een radicale aanpak rond Tata Steel (’Tata-stad’ genoemd). Lijsttrekker Laurens Dassen richt zich expliciet op jongeren en vernieuwing.
- ChristenUnie wil ouders structureel meer kinderbijslag geven (circa €4.500 per kind per jaar), fors investeren in woningbouw (€20 mrd), de defensienorm volgen (3,5%) en buitenlandse samenwerking versterken; hogere belastingen voor vermogenden worden voorgesteld om maatregelen te financieren.
- JA21 blijft sterk inzetten op restrictief migratie- en veiligheidsbeleid en introduceert voorstellen om de overheid ‘af te slanken’ met een speciale minister voor efficiëntie.
- NSC legt nadruk op wijkgerichte crisisvoorzieningen en bestaanszekerheid; 50Plus zet ervaren oud-Kamerleden hoog op de lijst.

Kort samengevat: de campagnefase naar 29 oktober is in volle gang met veel verschuivingen in kandidatenlijsten, interne partijruzies (met name bij Denk), opvallende personele moves (zoals Phlippen naar D66) en duidelijke beleidskeuzes die variëren van grote sociale uitgaven tot strengere migratie- en veiligheidsstandpunten. Peilingen laten grote bewegingen zien, waarbij PVV momenteel sterk staat en VVD terrein verliest — ontwikkelingen die bepalend kunnen zijn voor de formatie- en coalitiediscussies na de verkiezingen.