LIVE Debat | Schoof maakt verdeling ministersposten bekend: VVD krijgt onder meer Buitenlandse Zaken, BBB Onderwijs

In dit artikel:

Afgelopen vrijdag stapte buitenlandminister Caspar Veldkamp uit het demissionaire kabinet na een chaotisch Kamerdebat over extra sancties tegen Israël; kort daarna namen de overige NSC-bewindspersonen ook ontslag. Daardoor resteert alleen nog een kabinet gedragen door VVD en BBB, goed voor slechts 32 zetels in de Tweede Kamer — ver onder de meerderheid. Premier Dick Schoof maakte in een brief bekend dat hij met die twee partijen voorlopig wil doorbesturen en presenteerde meteen een voorlopige verdeling van de vrijgekomen ministersposten: Buitenlandse Zaken, Volksgezondheid en Sociale Zaken naar de VVD; Binnenlandse Zaken en Onderwijs naar BBB. Namen volgen later na veiligheidsscreening; staatssecretariaten worden later verdeeld.

In het debat benadrukte Schoof dat het vertrek van NSC schadelijk is voor het aanzien van de politiek en dat het kabinet wegens het slinkende parlementaire draagvlak terughoudend zal opereren. Hij noemde het snel invullen van de posten door VVD en BBB de meest praktische manier om door te gaan. Diverse Kamerleden reageerden verdeeld: sommigen zagen nog kansen voor herstel van de breuk, anderen oordeelden dat NSC onterecht is opgestapt of juist dat het kabinet onbestuurbaar dreigt te worden.

Achtergrond van de val was onenigheid over twee bijna gelijklopende moties die handel uit de bezette Westelijke Jordaanoever willen beperken — één van D66 (Paternotte) die zowel nationaal als Europees wil optreden, en één van de VVD (Van der Burg) die eerst Brussel wil laten handelen. NSC-ministers wilden directer optreden en steunden de motie-Paternotte; volgens tegenstanders lagen NSC en VVD uiteindelijk dichter bij elkaar dan wordt voorgesteld, en had een vertrek niet per se gehoeven.

Oppositiepartijen reageerden verschillend. D66-leider Rob Jetten pleitte opnieuw voor een kabinet van nationale eenheid met ervaren oud-bewindslieden om besluiten te kunnen blijven nemen; CDA-leider Henri Bontenbal waarschuwde dat VVD en BBB met zo’n smal mandaat niet veel slagkracht hebben en riep op tot terughoudendheid. PvdD, SP en Volt bekritiseerden vooral het debat over Israël en vroegen om concrete maatregelen; BBB-leider Caroline van der Plas benadrukte juist dat haar partij in het kabinet blijft en het publieke debat niet wil laten versmallen tot Gaza.

Politiek-strategisch werd ook scherp gedebatteerd: Denk diende vroegtijdig een motie van wantrouwen in — ongebruikelijk al vóór de beantwoording door het kabinet — maar steun lijkt onwaarschijnlijk (PVV heeft afwijzend gereageerd). Kamervoorzitter Martin Bosma trad op tegen uitspraken van Denk over Schoof en maakte bezorgdheid over de grensoverschrijdende retoriek in de Kamer kenbaar.

Samengevat: het demissionaire kabinet is verzwakt na het vertrek van NSC, Schoof wil doorgaan met VVD en BBB maar beschikt over een zeer smalle parlementaire basis. De nieuwe samenstelling moet nog worden ingevuld en goedgekeurd; in de Kamer blijft onenigheid over zowel de inhoudelijke richting (met name Israël-beleid) als over de vraag of reparatie of verdere demissionaire ontmanteling de beste weg is richting de verkiezingen. De politieke onzekerheid voedt oproepen voor snelle formatie, of in elk geval voor een stabielere tijdelijke oplossing.