Litouwen roept noodtoestand uit om smokkelballonnen uit Belarus

In dit artikel:

Litouwen heeft vanwege maandenlange verstoringen van het vliegverkeer de noodtoestand afgekondigd nadat weerballonnen uit buurland Belarus herhaaldelijk het luchtruim doorkruisten en aanvliegroutes bedreigden. De maatregel geeft leger en politie extra bevoegdheden om in te grijpen en te onderzoeken; hoe lang de verhoogde alarmfase blijft gelden is nog niet bekend.

De ballonnen, gevuld met helium of waterstof en op 3–4 kilometer hoogte opererend, worden volgens Vilnius gebruikt door smokkelaars om onder andere sigaretten over de grens te brengen. Omdat de luchthaven van Vilnius op slechts ongeveer 30 kilometer van Belarus ligt, moesten de vluchten daar de afgelopen maanden meerdere keren urenlang worden stilgelegd, met honderden uitgestelde vluchten en vertragingen voor tienduizenden reizigers tot gevolg.

De regering bestempelt de incidenten als onderdeel van een hybride aanval door een bondgenoot van Rusland en ziet ze als een bedreiging voor de nationale veiligheid. De Europese Commissie noemt de situatie onacceptabel en wil de sancties tegen Belarus aan scherpen; de Belarussische vertegenwoordiger is door EU-instanties op het matje geroepen. Litouwen plaatst de ballonnen in het bredere plaatje van recente schendingen van Europees luchtruim, zoals gedownte drones en inbreuken door straaljagers.

Minsk ontkent betrokkenheid en wijst terug naar Litouwen. Eerdere escalaties leidden al tot grensafsluitingen door Litouwen en tegenreacties van Belarus (onder meer het tegenhouden van vrachtwagens). Litouwen ontwikkelt nu afweersystemen tegen de zware, vaak tot 50 kilo beladen ballonnen, maar schietgevaar wordt beperkt gezien het risico op schade en slachtoffers bij neerschieten.