Liplezers ingezet om staking advocaten in strengste gevangenissen te beëindigen
In dit artikel:
Een wekenlange staking van strafrechtadvocaten kan binnenkort eindigen nu de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) aanpassingen doorvoert aan camerazettingen in de strengste Nederlandse gevangenissen. Advocaten leggen sinds ongeveer twee maanden het werk deels neer omdat gesprekken met cliënten in de extra beveiligde inrichting (EBI) in Vught en op de Afdeling Intensief Toezicht (AIT) sinds 1 november alleen nog onder cameratoezicht plaatsvinden, zonder geluidsopname. Zij vrezen dat beelden — mogelijk met AI-ondersteuning — liplezen mogelijk maken en dat gevangenispersoneel mee kan kijken, waardoor de vertrouwelijkheid tussen raadsman en cliënt in gevaar komt.
De maatregel werd ingevoerd na incidenten met drie verdedigers van Ridouan Taghi; één van die advocaten is veroordeeld wegens het doorspelen van informatie, twee zaken lopen nog. Om de bezwaren te adresseren schakelde DJI professionele liplezers in. Deze experts slaagden erin enkele delen van een gesprek terug te halen door beeldmateriaal terug te spoelen en in te zoomen. Tegelijkertijd stelt DJI dat gevangenispersoneel niet is getraind in liplezen en dat livebeelden niet pauzeer- of zoombaar zijn. Hoewel de camera’s AI-functionaliteiten hebben, zijn die volgens DJI niet actief omdat er geen licenties voor zijn aangeschaft.
Als aanvullende waarborgen verwijdert DJI opnamen direct, bewaart alleen beelden wanneer tijdens een gesprek wordt ingegrepen, en beperkt de toegang tot enkele medewerkers met naamregistratie van inzage. Verder mogen advocaten voorlopig mondkapjes dragen en gaan DJI en de ingehuurde liplezers alle afdelingen langs om camerastandpunten aan te passen. DJI kondigt ook onafhankelijk onderzoek aan naar de naleving van de regels.
De advocatuur besluit op 6 februari of deze maatregelen voldoende zijn om de staking te beëindigen; initiatiefnemer Sander Janssen wil die keuze nog niet vooraf bekendmaken. De staking heeft al geleid tot aanzienlijke vertragingen in strafzaken.