Liefhebbers van true crime komen in 'Erfzonde' van Kathryn Paige Harden flink aan hun trekken

In dit artikel:

In haar boek *Erfzonde* onderzoekt hoogleraar gedragsgenetica Kathryn Paige Harden hoe erfelijke aanleg ons gedrag beïnvloedt en wat dat betekent voor schuld en verantwoordelijkheid. Ze bespreekt onder meer MaoA-mutaties, die vooral bij mannen in verband zijn gebracht met impulsiviteit en ernstig gewelddadig gedrag, zoals brandstichting, verkrachting en moord. Volgens Harden kunnen genen zulke neigingen mede verklaren, maar ze bepalen niet volledig wat iemand doet.

De auteur plaatst de discussie in een historische context. Het idee dat sommige mensen van nature slecht zijn, heeft volgens haar wortels in christelijke opvattingen over erfzonde. Moderne genetische verklaringen kunnen die oude overtuiging onbewust voortzetten. Ook in rechtszaken blijkt dat erfelijke aanleg soms niet tot meer begrip leidt, maar juist tot zwaardere straffen: daders worden dan gezien als wezenlijk slecht.

Harden werkt die spanning uit aan de hand van verslaving, psychose en gruwelijke misdrijven. Iemand kan door biologische kwetsbaarheid minder zelfbeheersing hebben en toch verantwoordelijk worden gehouden. Tegelijk kunnen daders zelf ook slachtoffers zijn en zorg nodig hebben. Vrijheid betekent in haar benadering niet dat mensen buiten natuurwetten staan, maar dat zij verantwoordelijkheid nemen voor de gevolgen van hun handelen.

De bespreking concludeert dat *Erfzonde* de tegenstellingen tussen schuld en slachtofferschap, straf en mededogen niet kunstmatig oplost. Genen en omgeving zijn nauw met elkaar verweven; een liefdevolle omgeving kan schadelijke aanleg temperen. Dat inzicht biedt volgens de recensie reden om milder en humaner te straffen, zonder aansprakelijkheid volledig af te wijzen. Het boek laat bovendien zien hoe hardnekkig het menselijke verlangen is om daders te veroordelen.