Lhbti-organisaties blij met homoseksuele premier 'nu tegengeluid verhardt'
In dit artikel:
Rob Jetten wordt vandaag de eerste openlijk homoseksuele premier van Nederland. Lhbti-organisaties begroeten zijn aantreden als een belangrijke mijlpaal in de emancipatie, maar waarschuwen tegelijk dat zichtbaarheid geen garantie is voor volledige acceptatie: anti-lhbti-groepen zijn kleiner in aantal maar luider en soms agressiever geworden, zeggen betrokkenen zoals COC-woordvoerder Philip Tijsma.
De verkiezingswinst van D66 bracht buitenlandse media ertoe Jettens seksuele voorkeur breed uit te meten; in Nederland bleef die discussie relatief beperkt. Toch ontbraken reacties niet: conservatieve media en anonieme socialemediagebruikers lieten homofobe opmerkingen achter, en redacties van nieuwsprogramma’s verwijderen regelmatig haatreacties. Politicoloog Anne Louise Schotel, die zichtbaarheid van lhbti’ers onderzocht, wijst erop dat grotere zichtbaarheid vaak gepaard gaat met meer tegenstand, juist omdat sommige mensen zich bedreigd voelen door maatschappelijke veranderingen.
Cijfers laten zien dat de meerderheid van Nederlanders homoseksualiteit accepteert — alleen IJslanders scoren positiever — maar er is ook een opvallende onderstroom. Slechts ongeveer 5 procent geeft expliciet negatief oordeel, maar die groep is online disproportioneel actief. Uit een SCP-onderzoek blijkt bovendien dat een aanzienlijke minderheid het onaangenaam vindt om openbare affectie tussen twee mannen te zien: één op de vier vindt het aanstootgevend als twee mannen elkaar zoenen.
Jetten zelf worstelde lange tijd met openbare zichtbaarheid; in 2020 zei hij bewust minder hand in hand met zijn partner te lopen omdat hij het klimaat voor homo’s in Nederland somberder vond. Inmiddels plaatst hij vaker foto’s met zijn verloofde en wordt dat door D66-campagneleider Robert van Asten gezien als moed en voorbeeldgedrag — iets wat volgens Tijsma kan helpen vooroordelen te verminderen: persoonlijk contact maakt mensen positiever.
Lhbti-organisaties willen nu concrete politieke actie van het nieuwe kabinet. Prioriteiten zijn steviger optreden tegen anti-lhbti-geweld en discriminatie, en hervormingen op beleidsterreinen waar Nederland volgens experts terrein verloor, zoals regels rond transgenderrechten, meerouderschap en toegang tot draagmoeders. Mare de Vries van Transgender Netwerk waarschuwt dat trans personen zich nog lang niet veilig genoeg voelen voor hoge publieke functies en dat extreemrechts te veel ruimte krijgt voor haat en desinformatie.
Deskundigen verschillen over de verwachte impact: Schotel denkt dat Jetten door zijn persoonlijke ervaring dossiers kan vooruithelpen; anderen, zoals De Vries, benadrukken dat symboliek niet mag verhinderen dat er hard gewerkt wordt aan concrete wetgeving en bescherming. Kortom: Jettens premierschap is symbolisch krachtig, maar roept ook de noodzaak op voor beleid en tegengas tegen groeiende anti-lhbti-agressie.