Levenslang rookverbod ook hier mogelijk: 'Maar het draagvlak ontbreekt'
In dit artikel:
Het Verenigd Koninkrijk voert een ingrijpende leeftijdsmaatregel in: mensen die na 2008 geboren zijn, mogen vanaf 2027 nooit meer legaal tabak of vape-producten kopen. De wet krijgt nog formeel de handtekening van koning Charles — een formaliteit die mogelijk volgende week plaatsvindt — en bevat ook aanvullende beperkingen, zoals een verbod op vapen in auto’s met kinderen en rond scholen en speeltuinen.
De regering presenteert de maatregel als een grote stap voor de volksgezondheid: het moet sterfte verminderen en de druk op de Britse gezondheidszorg verlagen. Ouders reageren overwegend positief, maar er is kritiek vanuit twee hoeken. Belangenorganisaties uit de vape-branche vrezen dat vapen als rookalternatief minder aantrekkelijk wordt, terwijl anderen vinden dat de tabaksindustrie meer verantwoordelijkheid moet dragen voor de aangerichte gezondheidsschade.
Internationale voorbeelden: de Malediven voerden in november 2025 al een vergelijkbaar generatieverbod in (voor wie na 2006 geboren is). Nieuw-Zeeland nam in 2022 eveneens zo’n wet aan voor wie na 2008 geboren is, maar die werd in 2023 door een nieuwe regering ingetrokken uit vrees voor omvangrijke illegale handel.
Experts benadrukken dat succes afhangt van naleving en handhaving. Gera Nagelhout noemt vier voorwaarden: strikte controle op verkoop, breed maatschappelijk draagvlak (ook bij winkeliers en ouders), onduidelijke mazen in de wet vermijden, en voorkomen dat een grootschalige zwarte markt ontstaat. Zonder die elementen kan de maatregel ineffectief blijken.
In Nederland lopen al maatregelen richting een rookvrije generatie in 2040: vanaf 2030 wordt verkoop van tabak op locaties zoals tankstations beperkt en wordt de accijns verhoogd. Het huidige kabinet onderzoekt verhoging van de minimumleeftijd naar 21 jaar. Voorstanders zoals longarts Wanda de Kanter juichen het Britse verbod toe en pleiten voor strengere stappen hier, terwijl hoogleraar Michelle Bruijn waarschuwt dat een totaalverbod politiek lastig is en pleit voor geleidelijke aanscherping (bijvoorbeeld rookverboden in auto’s met kinderen of nabij kinderen).
Een persoonlijke illustratie: de 18‑jarige Sem vertelt hoe hij verslaafd raakte aan vapen en zelfs ’s nachts wakker werd vanwege de behoefte, wat de menselijke kant van het debat benadrukt.