Leven zonder klok: het ritme van tuinman Daniel in Soroti

In dit artikel:

Tuinman Daniel zorgt al vijftien jaar trouw voor de compound van een Nederlands gezin aan de rand van Soroti, een provinciestad in het noordoosten van Oeganda, ruim zeven uur rijden van Kampala. Hun tuin met mango-, sinaasappel- en bananenbomen, twaalf kippen, drie honden en een moestuin is zijn werkterrein. Daniel verschijnt elke ochtend keurig op zijn fiets—ongeveer kwart voor acht in het seizoen dat de schrijver beschrijft—maar zijn dagritme volgt niet de klok: hij leeft naar het ritme van de natuur. Als de zon later opkomt, komt hij een halfuur later; wanneer de zon “daar stond” geeft hij aan wanneer iets plaatsvond.

Zijn dagelijkse werkzaamheden omvatten het voeren van dieren, bladeren harken, heggen snoeien en onkruid wieden; elke woensdag fietst hij naar de markt voor dierenvoer. Een agenda of horloge heeft hij niet en plannen voor overmorgen bestaan pas morgen. Vanuit zijn dorp in de bush kent hij de weg naar Soroti uit het hoofd en kan hij de richting van Kampala en buurlanden aanwijzen, ook al is hij nooit ver buiten zijn regio geweest. Als het tegen zeven uur donker wordt keert hij zonder verlichting huiswaarts—op de vraag waarom hij geen lamp op zijn fiets wil, zegt hij dat hij de weg kent.

Daniel’s leven benadrukt een ander begrip van tijd: seizoenen, zonsopkomst en -ondergang bepalen ritme en werk. Zijn observatievermogen—luisteren naar mensen, vogels volgen, termieten bekijken—maakt hem wijs in de ogen van de schrijver. De auteur sluit met een reflectie op hetzelfde verlies van kloktijd als de buitenverlichting uitgaat en de sterren zichtbaar worden: een oproep om aandachtiger te zijn voor natuurlijke ritmes en eenvoud.