Lekken in medicijnketen; zwaar verslavende pijnstillers volop verhandeld op zwarte markt
In dit artikel:
Onderzoeksprogramma Zembla toont aan dat zware pijnstillers die via de reguliere geneesmiddelenketen beschikbaar zijn, grootschalig op de zwarte markt worden verhandeld. De handel vindt vooral plaats via socialmediakanalen als Telegram en WhatsApp. Zembla deed undercoveraankopen bij vijf dealers en kocht onder andere doosjes en losse strips oxycodon in verschillende doseringen. Laboratoriumonderzoek van het RIVM op de aangekochte middelen laat zien dat het om echte apotheekmedicatie gaat: de werkzame stoffen wijken niet af van de in de apotheek verkrijgbare middelen.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) bevestigt dat een groot deel van de aangeboden opiaten uit de reguliere keten lijkt te komen en noemt dat zorgwekkend omdat gebruik zonder medische begeleiding levensgevaarlijk kan zijn. Opiaten zijn sterk verslavend en vormen een risico op overdosering. Tegelijk erkent de IGJ dat het lastig is vast te stellen waar precies in de distributie of afvalstroom de ontvreemding plaatsvindt. De toezichthouder werkt naar eigen zeggen aan onderzoek naar kwetsbaarheden in de legale keten en wil de bevoegdheid om onder valse identiteit proefaankopen te doen.
Zembla ontdekte verschillende lekken: verkopers zeiden dat medicatie door corrupte medewerkers uit apotheken wordt meegenomen, en één handelaar verklaarde wekelijks tientallen tot honderden doosjes uit apotheekafval te ontvangen. Ook uit ziekenhuizen worden opiaten gestolen. In Den Haag werd een anesthesiemedewerker van het HagaZiekenhuis vorig jaar december betrapt op het wegnemen van morfine-ampullen en sufentanil uit een medicijnkluis. Het ziekenhuis zegt dat het om eigen gebruik ging en meldt dat er geen aanwijzingen zijn dat patiëntveiligheid in gevaar is gebracht, maar bronnen binnen het ziekenhuis meldden dat de medewerker op het werk suf overkwam. Aanvankelijk werden noch de IGJ noch de politie geïnformeerd; na navraag van Zembla zegt het ziekenhuis nu alsnog aangifte te zullen doen.
De omvang van de illegale handel is onduidelijk. Het Trimbos Instituut schat dat jaarlijks ruim 100.000 Nederlanders zware opiaten gebruiken zonder recept, maar exacte cijfers over de zwarte markt ontbreken volgens de IGJ. Wel ziet de toezichthouder dat de online handel verschuift van websites naar gesloten sociale netwerken. De bevindingen onderstrepen het gebrek aan zichtbaarheid en controle in de distributie en afvalstromen van medicatie, en versterken oproepen om strengere interne beveiliging, externe onderzoeken bij incidenten en meer handhavingsmogelijkheden voor toezichthouders.