Leidse Pius X-priester: Wij zijn het noodaggregaat van de kerk
In dit artikel:
Priester Huysegems van de Priesterbroederschap Sint Pius X (FSSPX) werkt en woont deels in de kapel Onze Lieve Vrouw van de Heilige Rozenkrans in Leiden en deels in een priorij in Gerwen. De FSSPX, opgericht in 1970 door Marcel Lefebvre, is een conservatieve internationale gemeenschap (ongeveer 700 priesters) die zich verzet tegen veranderingen die voortkwamen uit het Tweede Vaticaans Concilie. In Nederland bedienen FSSPX‑leden parochies in Gerwen, Leiden en Utrecht; elke zondag komen in Leiden ongeveer 130 mensen naar de Latijnse mis, met veel jonge gezinnen.
Huysegems schetst de ontstaansgeschiedenis: Lefebvre, missionaris in Afrika, keerde in de jaren zestig terug naar een Europese kerk die volgens hem steeds meer afweek van traditie en duidelijkheid. Onvrede over liturgie, moraal en bestuurlijke verhoudingen in de kerk leidde tot de oprichting van een eigen priesterbroederschap en een seminary in Écône. De FSSPX houdt vast aan de voorconciliaire Latijnse ritus omdat die volgens hen eerbied oproept, onveranderlijk is en universeel verstaan kan worden; Huysegems noemt ook praktische voordelen voor sacramentele handelingen.
Belangrijk actueel punt zijn de geplande bisschopswijdingen op 1 juli zonder pauselijk mandaat. Voor de FSSPX zijn zulke wijdingen noodzakelijk om de continuïteit van sacramenten en traditie te garanderen: zij beschikken intern over een “noodbestand” van vier bisschoppen en vrezen dat zonder eigen wijdingen de beschermende structuur rond het traditionele katholieke leven wegvalt. Tegelijk erkent Huysegems dat zulke handelingen tot (hernieuwde) excommunicatie van de broederschap kunnen leiden; de wijdingen zouden volgens hem echter een daad van noodzakelijkheid zijn om de traditie en zielen te beschermen. Hij verwijst naar kanoniekrecht om te onderbouwen dat handelen uit nood een straf kan uitsluiten.
De broederschap onderhoudt praktische contacten met de officiële kerk: huwelijken die in hun kerken worden gesloten blijven erkend, mede dankzij samenwerking met de plaatselijke bisschop van Rotterdam, mgr. van den Hende. Op politiek‑maatschappelijk vlak werkt de FSSPX samen met andere conservatieve groepen zoals Civitas Christiana; ze lopen gezamenlijk mee in acties als de Mars voor het Leven.
Huysegems beklaagt zich over een hiërarchie die volgens hem te weinig weerstand biedt tegen de geest van de tijd. Hij ziet het Tweede Vaticaans Concilie als kantelpunt dat gezag en duidelijkheid heeft uitgehold, waardoor herders zich zouden verbergen achter raden en minder persoonlijk leiding geven. Tegelijk blijft hij optimistisch over de toekomst: volgens hem groeit het traditionele katholicisme lokaal, en ervaringen zoals Mariaverschijningen (bijv. Fátima) geven hoop dat de kerk uiteindelijk herstelt.
Kortom: Huysegems en de FSSPX positioneren zich als hoeders van een onveranderlijke, sacramentele traditie. De geplande bisschopswijdingen moeten volgens hen die traditie bewaren, ook al riskeren ze daarmee opnieuw in conflict te komen met het Vaticaan en mogelijke kerkelijke sancties.