Laurà werd als 7-jarige gegijzeld: 'Onschuldige in mij is nooit teruggekeerd'

In dit artikel:

Op maandagochtend 23 mei 1977 werden op een kleine dorpsschool in Bovensmilde (gemeente Het Hogeland) 105 kinderen en vijf leerkrachten gegijzeld door actievoerders van Molukse komaf. De gijzeling maakte deel uit van een serie Zuid-Molukse acties in die periode, gelijktijdig met onder meer de treincaping bij De Punt; de daders wilden internationale aandacht afdwingen voor hun eis van een onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken.

Het incident begon toen mannen in militaire kleding en met geweren de aula binnentraden; ramen werden afgeplakt met kranten en de school werd van de buitenwereld afgesloten. Van de kinderen – jong en oud – begreep vooral de oudste deels wat er speelde; de kleintjes snapten nauwelijks waarom ze niet naar huis konden. Molukse leerlingen werden tijdens de gijzeling van hun klasgenoten gescheiden, een ingrijpend moment dat veel angst veroorzaakte. Buiten probeerden Molukse vrouwen met gevaar voor eigen leven tussenbeide te komen; op één van hen werd geschoten en er werd gedreigd met granaten. In de dagen in de afgesloten, koude en benauwde aula nam de hygiëne af, werden veel kinderen ziek en ontstond grote spanning en onzekerheid. Na vier dagen werden de zieke kinderen en enkele anderen vrijgelaten en naar het ziekenhuis gebracht; voor de leraren duurde de gijzeling uiteindelijk bijna drie weken, tot de mariniers de school op 11 juni bestormden en de gijzelnemers zich overgaven. De bestorming beschadigde het schoolgebouw zozeer dat de leerlingen na de zomervakantie naar een ander gebouw moesten.

Een van de gegijzelde leerlingen, Laurà Gerards, herinnert zich nog scherp de angst, de schoten en het gevoel van afgesloten zijn. Wat haar sindsdien het meest tekende, was niet alleen de acute paniek maar de langdurige gevolgen: slapeloosheid, concentratieproblemen en het gevoel dat haar onbezonnen kinderleventje voorgoed weg was. In de jaren daarna werd weinig gevraagd naar het psychisch welzijn van de kinderen; in de jaren zeventig bestonden er nauwelijks voorzieningen of erkenning voor traumaklachten. Pas op haar 24e werd bij Laurà posttraumatische stressstoornis (PTSS) vastgesteld, waarna ze drie jaar intensieve traumabehandeling kreeg en later leerde werken met yoga en andere herstelmethoden.

Jaren later zocht ze contact met enkele voormalige gijzelnemers. Een ontmoeting in 2011 met een van hen — die zij destijds 'de Stille' noemde — en een recentere confrontatie die op televisie te zien was, leverden erkenning en excuses op, wat voor haar belangrijk was bij het verwerken. Het contact gaf haar ook meer begrip voor de tragische achtergrond van de daders: mensen die zelf onrecht hebben ervaren en daardoor tot extremere daden kwamen — iets dat haar niet alles goedmaakte, maar wel hielp bij het plaatsen van het verleden.

Bijna vijftig jaar na dato is de gijzeling nog steeds deel van Laurà’s leven, maar niet langer iets dat haar volledig beheerst. Ze werd schooldirecteur en schreef een boek over haar ervaringen. Haar boodschap is duidelijk: praat over wat je hebt meegemaakt, draag pijn niet alleen en zoek hulp; herstel is mogelijk.