Latijns-Amerika is de enige regio waar Trumps agressieve buitenlandpolitiek nog geen echec is gebleken

In dit artikel:

De Braziliaanse presidentsverkiezingen krijgen op 25 oktober een beslissende tweede ronde tussen de zittende president Luiz Inácio Lula da Silva en Flávio Bolsonaro, zoon van de veroordeelde oud-president Jair Bolsonaro. Volgens het artikel behaalde Flávio in de eerste ronde 47 procent van de stemmen, tegenover 45 procent voor Lula. De overige stemmen gingen naar kandidaten van vooral rechtse partijen; bovendien bleef een derde van de kiezers thuis.

Lula, die bij een nieuwe ambtstermijn 81 jaar zou zijn, heeft volgens de auteur veel steun verloren. Hij krijgt de schuld van de verslechterde veiligheid, de macht van drugsbendes, corruptie en oplopende tekorten en staatsschuld. Ook zijn partij en de vakbonden zijn verzwakt. Lula kan nog rekenen op arme Brazilianen die dankzij zijn sociale programma’s uit de armoede kwamen, maar heeft veel bondgenoten van zich vervreemd. Om te winnen moet hij vooral thuisblijvers en kiezers van andere partijen mobiliseren.

Flávio Bolsonaro profiteert van de steun van evangelische groepen, rechts-populistische predikers en kiezers die genoeg hebben van Lula. Hij voert een extreemrechts programma met harde criminaliteitsbestrijding, verzet tegen progressieve en lhbti+-rechten en verdere ontginning van het Amazonegebied. Naar het voorbeeld van de Salvadoraanse president Nayib Bukele wil hij vijf megagevangenissen bouwen. Tegelijk loopt tegen Flávio een onderzoek naar zijn mogelijke betrokkenheid bij een groot financieel schandaal.

Zijn belangrijkste politieke troef is echter zijn vader. Jair Bolsonaro werd veroordeeld tot 27 jaar cel wegens zijn rol in een mislukte poging om na zijn verkiezingsnederlaag een staatsgreep te plegen; volgens het artikel omvatte het plan ook de moord op Lula. Flávio heeft aangekondigd zijn vader vrij te laten als hij president wordt. Daarna zou hij via benoemingen in het Hooggerechtshof kunnen proberen Lula juridisch te vervolgen. De Bolsonaro-familie is sterk vertegenwoordigd in de politiek: naast Flávio zitten ook andere familieleden in het parlement.

De auteur plaatst de Braziliaanse verkiezingen in de context van een bredere rechtse golf in Latijns-Amerika en de groeiende invloed van Donald Trump. Die zou volgens het artikel de Monroe-doctrine nieuw leven hebben ingeblazen via een eigen ‘Donroe-doctrine’, waarmee Washington zijn dominantie op het westelijk halfrond wil versterken en Chinese invloed wil terugdringen. Trump zou al druk uitoefenen met handelssancties, politieke steun aan rechtse bewegingen en militaire samenwerking.

Via het door Washington geleide Shield of the Americas, een alliantie van achttien rechtse regeringen, wil Trump drugsbendes, terrorisme en illegale migratie bestrijden. Volgens de auteur dient het bondgenootschap ook om de grondstoffen van Latijns-Amerika tegen China te beschermen. Brazilië is daarbij van groot belang door zijn omvangrijke natuurlijke rijkdommen en economische gewicht.

Trump heeft zich daarom nadrukkelijk achter Flávio geschaard. Bij een overwinning zou Brazilië zich volgens het artikel aansluiten bij het Amerikaanse militaire samenwerkingsverband, de banden met China verminderen en mogelijk uit BRICS stappen. Dat laatste is moeilijk, omdat China voor Brazilië een veel grotere handelspartner is dan de Verenigde Staten. De auteur waarschuwt dat een zege van Flávio de terugkeer van de Bolsonaro-clan zou betekenen én Brazilië verder in de Amerikaanse invloedssfeer zou brengen.