Langs de azuurblauwe Straat van Hormuz dobberen schepen en blijven toeristen weg. 'Iedereen wacht op betere tijden'
In dit artikel:
Als de weg naar Khasab een hoek omgaat, opent zich direct het toneel van de huidige geopolitieke crisis: de Straat van Hormuz, gezien vanaf de noordpunt van Oman. In de baai bij de havens van Khasab liggen tientallen kleine vrachtschepen aan de grond, wachtend op veilige doorgang richting Verenigde Arabische Emiraten of Iran. Tussen hen schieten vissersbootjes heen en weer; op de visafslag worden vangsten in gele kratten gewogen en onder ijs gelegd terwijl de dagtemperatuur begin mei al rond de 37 graden ligt.
De Straat van Hormuz is strategisch cruciaal: ongeveer 20 procent van de wereldolie gaat erdoorheen. Sinds het uitbreken van de Amerikaans-Israëlische confrontatie met Iran is het scheepvaartverkeer scherp teruggelopen. De Verenigde Staten en Iran voeren schermutselingen in en boven de waterweg, waardoor schepen hun veiligheid niet gegarandeerd is en olieprijzen sinds februari met zo’n 60 procent zijn gestegen. De International Maritime Organization rapporteerde eind april 29 aanvallen in de Perzische Golf en de Straat van Hormuz; volgens cijfers zitten zo’n 20.000 zeevarenden vast op ongeveer 1.600 schepen. De Amerikaanse marine meldt dat zij tientallen commerciële schepen heeft omgeleid en enkele schepen onklaar heeft gemaakt. Iran dreigt schepen aan te vallen en er zouden mijnen in het water liggen; Teheran kondigde ook plannen aan om het scheepvaartverkeer te reguleren en tol te heffen.
Khasab zelf, hoofdstad van de Omaanse provincie Musandam (een exclave afgesneden van het vasteland en ingeklemd door de VAE), is tot op heden niet rechtstreeks door Iran aangevallen, al werd in maart wel een drone boven het stadje neergeschoten. De lokale economie draait vooral op toerisme en visserij; door de oorlog is die vrijwel stilgevallen. Dhowboten liggen werkloos te dobberen, toeristen blijven weg, het plaatselijke vliegveld staat leeg en cruiseschepen komen niet meer. Binnen de stoffige straten van Khasab heerst de hitte en veel inwoners mijden de openbare ruimte.
Omaanse autoriteiten verscherpten de controle op pers en bezoekers nadat internationale verslaggeving over de Straat van Hormuz via Khasab verscheen; toeristen moeten bij grenspassage verklaren niet als journalist te zullen werken. Een douanemedewerker vatte die spagaat samen: "Het is oorlog." Lokale vissers spreken weinig, uit vrees voor politiebezoek; Oman staat laag op de Press Freedom Index.
Voor de mensen die er van leven — obers, vissers, restauranthouders — is de impact tastbaar. In een restaurant vertelt accountant Najmudheen Variyathodi dat het ooit ontspannen was; ober Shehin Majeed relativeert dat de problemen van Khasab klein zijn vergeleken met wat er in de Straat van Hormuz gebeurt, maar erkent ook: "Dit is niet goed voor de mensen hier." Een collega, Mamun Islam, zegt bang te zijn dat inkomsten opdrogen; velen werken hier om geld naar familie in Bangladesh of India te sturen. Majeed hoopt dat de situatie binnen "drie tot vier maanden" voorbij is.
Op internationaal niveau zoeken sommige landen een antwoord: Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk noemen plannen voor een multinationale vloot, waarbij ook Nederland genoemd wordt, die na afloop van het conflict de veilige doorgang zou moeten garanderen. Ondertussen leeft Khasab in onzekerheid — gefixeerd op de horizon van de Straat van Hormuz, waar zowel economische belangen als levens van lokale bewoners en zeevarenden op het spel staan.