Langere tijd signalen van stemmen ronselen in Gorinchem: 'Mensen onder druk gezet'

In dit artikel:

In Gorinchem loopt een strafrechtelijk onderzoek naar aanwijzingen voor stemmenronselen rondom de gemeenteraadsverkiezingen. Burgemeester Reinie Melissant kreeg al vóór de stemming signalen binnen en verstrekte toen een A4-brief aan alle politieke partijen over wat wel en niet is toegestaan; daarnaast riep zij inwoners op zoveel mogelijk zelf te stemmen.

Na de verkiezingen meldden meerdere inwoners dat zij waren gebeld of dat er aan hun deur was geweest, en enkelen gaven aan zich onder druk gezet te hebben gevoeld. Bij minimaal twee stembureaus ontstonden opvallingen: één bureau noteerde dat een kandidaat vijf keer verscheen, telkens met één of twee personen met meerdere volmachten die voor socialmediaplaten poseerden. Een ander stembureau rapporteerde een relatief hoog aantal volmachten (135 van 650 kiezers), waarbij veel volmachten op dezelfde manier waren voorbereid (bijvoorbeeld twee stempassen met een kopie van het paspoort aan een paperclip).

Experts noemen stemfraude in Nederland zeldzaam en benadrukken dat iemand maximaal twee volmachten mag gebruiken; dat maakt het grote aantal volmachten in Gorinchem wel bijzonder, aldus Charlotte Wagenaar van Tilburg University. Het Openbaar Ministerie onderzoekt de mogelijke misstanden, maar het Centraal Stembureau (CSB) van de gemeente — onder leiding van de burgemeester — vergadert zoals gebruikelijk donderdagochtend en kan onafhankelijk besluiten om de uitslag geheel of gedeeltelijk ongeldig te verklaren. Dat besluit kan niet worden uitgesteld tot de afronding van het OM-onderzoek; beide trajecten lopen gescheiden en op verschillende tijdpaden.

Als de uitslag ongeldig wordt verklaard, kan de nieuwe raad niet aantreden; blijft er minder dan de helft geïnstalleerd, dan blijft de zittende raad in functie. Het CSB kan geen herstemming gelasten; een nieuw besluit daartoe zou politiek genomen moeten worden door de gemeenteraad. De burgemeester zegt geen vermoedelijke daders te willen aanwijzen voordat het onderzoek feiten oplevert, maar waarschuwt dat wie zich niet aan de regels hield vooraf geïnformeerd was en mogelijk de consequenties zal moeten dragen.