Land van Maas en Waal herdenkt watersnood 1926: 'Den diek is deurgebroken'
In dit artikel:
Vandaag herdacht het Land van Maas en Waal de watersnood die precies honderd jaar geleden het gebied trof. Op oudjaarsdag 1925 braken meerdere dijken door nadat wekenlange regen, smeltwater uit de Ardennen en een zuidwesterstorm het rivierpeil omhoog dreven. In Overasselt — waar tijdens de vroegmis de dijkdoorbraak werd bekendgemaakt en de pastoor de klok luidde om de bevolking te waarschuwen — begon de herdenking vanmorgen.
De overstroming zette delen van het rivierengebied op sommige plaatsen tot vijf meter onder water. Meer dan 10.000 inwoners moesten hun huizen ontvluchten; wonder boven wonder vielen geen dodelijke slachtoffers. De materiële schade was echter enorm: naar schatting duizend woningen (ongeveer een kwart van alle huizen) werden weggespoeld. Door de vorm van het Land van Maas en Waal, te vergelijken met een scheefstaande badkuip, varieerden de waterstanden sterk — bij de doorbraak zelf stond het water 80–90 cm hoog, stroomafwaarts bij Alphen en Dreumel liep het op tot vier à vijf meter.
Om het gebied te laten leeglopen gaf dijkgraaf Johan de Leeuw opdracht het leger te laten ingrijpen; dijken bij Alphen en Dreumel werden met dynamiet opgeblazen zodat het Maaswater kon wegvloeien. Die maatregel verlichtte de waterstand maar veroorzaakte ook verwoestende stromingen die huizen en achtergelaten boomstammen beschadigden, zoals historici en lokale bewoners benadrukken. Ook Limburg kampte op oudejaarsdag met tientallen dijkdoorbraken, onder meer bij Ool.
De exacte rivierafvoer rond die periode wordt geschat op ruim 3.000 m3/s — vergelijkbaar met de pieken in 1993, 1995 en 2021 — maar door de toen beperkte waterbeveiliging stonden de straten destijds veel dieper onder water. De totale schade liep op tot circa 10 miljoen gulden (nu ruim €100 miljoen). Ondanks landelijke inzamelacties die ruim 4,5 miljoen gulden opleverden, weigerde de rijksoverheid de ramp als nationale ramp te bestempelen en droeg zij niet bij aan herstelkosten.
De herdenkingsactiviteiten vandaag omvatten naast de kerkbijeenkomst een estafette van luidende kerkklokken door alle dorpen om de honderdste verjaardag van de watersnood stil te staan bij de impact en het collectieve geheugen van de regio.