Labtest laat zien dat online designerdrugs nog altijd levensgevaarlijk zijn
In dit artikel:
Onlinewebshops verkopen vrij eenvoudig betaalbare pillen die worden aangeprezen als ‘rustgevers’ of slaapmiddelen. Follow the Money liet drie producten van powercaps.nl en space-express.nl door een onafhankelijk laboratorium analyseren en ontdekte dat geen van de bestellingen de geadverteerde samenstelling bevatte. Twee van de drie pillen bevatten, naast de opgegeven stof, extra (andere) benzodiazepinen; de derde bevatte helemaal geen benzodiazepine en kon in het laboratorium niet worden geïdentificeerd. Dat vergroot de kans op ernstige bijwerkingen zoals sterke sufheid, geheugenverlies, ademhalingsproblemen, bewusteloosheid, overdosering en zware ontwenningsklachten.
De online handel blijft volop doorgaan, ondanks dat webshop Funcaps vorig jaar werd ontmanteld nadat het Openbaar Ministerie tientallen sterfgevallen koppelde aan de verkochte middelen; nu onderzoekt het OM 58 mogelijke doden gerelateerd aan producten van die site. Funcaps, gestart in 2020, bouwde in vijf jaar een omzet op van ongeveer 42 miljoen euro; bij invallen werden grote voorraden, banktegoeden en luxe bezittingen in beslag genomen. De ontmanteling heeft de beschikbaarheid van nieuwe psychoactieve stoffen nauwelijks aangetast: meerdere handelsplatformen schakelen snel van domein of naam en presenteren hun waren vaak als ‘research chemicals’ die niet voor menselijke consumptie bedoeld zouden zijn — een strategie om onder de Geneesmiddelenwet uit te komen.
Achter veel webshops blijken zakelijke constructies te zitten die weinig met de geadverteerde activiteiten te maken hebben. Powercaps wordt bijvoorbeeld gevoerd onder Raja Trading, een bv uit Geldrop die formeel als landschapsverzorging staat ingeschreven; Space Express opereerde recent onder een andere domeinnaam en is geregistreerd als BiLucid, een bv verbonden aan een jong echtpaar dat ook een zorgdienst runde. Eigenaren en functionarissen reageren vaak ontwijkend of ontkennen betrokkenheid; onderzoekers en juristen vermoeden dat groothandels in het buitenland grote partijen leveren die door uiteenlopende websites worden doorverkocht.
De stijgende medische druk is zichtbaar in cijfers: meldingen bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum stegen van 485 (2021) naar 634 (2023), en in 2023 waren nieuwe psychoactieve stoffen goed voor meer dan 30 procent van alle drugsmeldingen. Verslavingszorginstellingen zoals Jellinek zien een verschuiving van pillen op recept naar zelf bestelde designerbenzodiazepinen; in een intern onderzoek gaf de helft van de benzodiazepinepatiënten aan middelen te gebruiken zonder artsenvoorschrift, en ruim een vijfde van hen noemde designerbenzo’s.
Wet- en regelgeving spelen een centrale rol in het probleem. Fabrikanten omzeilen een klassiek gat in de Opiumwet door moleculen licht aan te passen, zodat ze formeel niet onder bestaande verboden vallen. In de zomer van 2025 werd geprobeerd de wapenwedloop te stoppen met generieke groepsverboden voor bepaalde stofgroepen (fenethylamines, synthetische cannabinoïden, fentanyl-achtigen), maar veel nieuwe benzodiazepinen vallen nog buiten dat verbod. Juristen waarschuwen dat de wet structureel achter de markt aanloopt: zodra een stof wordt verboden, volgt een licht gewijzigde variant die opnieuw legaal is — een dynamiek die consumenten blootstelt aan ondoorzichtige en potentieel dodelijke producten.
Kortom: ondanks politieacties en wetswijzigingen blijft de online handel in ongeteste designerbenzodiazepinen lucratief en risicovol. Labonderzoek laat zien dat gebruikers vaak andere of onbekende stoffen binnenkrijgen dan beloofd, terwijl toezichthouders, zorgverleners en juridische experts worstelen met het tempo en de vorm van de marktveranderingen.