Het aanbod voor kinderen: zul je ze niet hinderen?

In dit artikel:

Peter van Olst stelt dat de pedagogische kern van de Heidelbergse Catechismus vaak wordt miskend door wie christelijke leraren opleidt. De catechismus is bewust opgezet als een vragenboekje: volgens de oorspronkelijke bedoeling stelt de leraar de vraag en spreekt de leerling het antwoord na. Dat naspreken — letterlijk een echo — is bedoeld om jonge mensen persoonlijk te laten instemmen met de geloofsbelijdenis en ze toe te rusten om werkelijk met Christus te leven en te sterven. Zacharias Ursinus benadrukte hiervoor de drieërlei wijze van catechiseren: thuis, op school en in de kerk, en vond dat hogescholen daartoe moesten opleiden.

Van Olst merkt dat pabostudenten en aanstaande godsdienstleraren tegenwoordig vaak andere interpretaties geven: zij draaien de rollen om (de leerling vraagt en de leraar antwoordt), of zien de tekst als een innerlijke getuigenis waar later de weg naar dat geloof wordt beschreven. Zulke omkeringen plaatsen het opgroeiende kind op afstand van het welmenend en onvoorwaardelijk aanbod van genade en kunnen de bedoelingen van de opstellers ondergraven. Prof. dr. A. Baars heeft volgens Van Olst aangetoond dat in de loop van de zeventiende eeuw deze didactiek bij sommige theologen is gaan verschuiven.

Praktisch pleit Van Olst voor herontdekking van de oorspronkelijke didactiek: het hele boekje mag worden gebruikt, ook Zondag 7, waarbij het waar-zijn van het geloof centraal blijft. Zelfonderzoek hoort erbij; het moet voorkomen dat verkiezing gaat overheersen of dat het verbond een automatisme wordt. In christelijk onderwijs moet hoop leidend zijn: jongeren behoeven binnenleiding in de praktijk van godzaligheid, met ruimte voor persoonlijke instemming. Leraren moeten bovendien biddend hun taak doen en de ontwikkeling van kinderen niet belemmeren.

Achtergrond: Peter van Olst is werkzaam bij Driestar Hogeschool als regisseur identiteit, vorming en burgerschap; hij was eerder journalist en evangelist.