Laat NAVO top niet in Ankara houden, ook al is Turkije belangrijk voor het bondgenootschap

In dit artikel:

President Erdogan ondermijnt de democratische spelregels in Turkije juist nu de NAVO volgende maand haar top in Ankara wilde houden. De Turkse leider, die al ruim een kwart eeuw aan de macht is en twee grote crises (de massale protesten van 2013 en de coup in 2016) met geweld overleefde, heeft de media en de rechterlijke macht naar zich toegetrokken. De laatste maanden richt hij zich op het neutraliseren van de grootste oppositiepartij, de seculiere CHP, en wil hij de grondwet aanpassen om een derde — en mogelijk later een vierde — ambtstermijn mogelijk te maken.

Dat roept de vraag op wat de NAVO met Turkije moet doen: kan een bondgenoot die fundamentele democratische principes en rechtsstaatprincipe uitholt nog ongewijzigd worden omarmd? Tegelijkertijd is Turkije uit strategisch oogpunt onvervangbaar: het beschikt, na de VS, over het grootste leger binnen het bondgenootschap, speelt een rol in oefeningen in de Baltische staten als afschrikking richting Rusland en heeft veel gevechtservaring opgedaan in Syrië en Irak. Bovendien huisvest en beheert het land via afspraken miljoenen vluchtelingen — een politiek instrument waarmee Ankara druk op Europa kan uitoefenen, met mogelijke electorale voordelen voor extreemrechtse partijen in EU-landen.

De opinie wijst erop dat de NAVO haar principes moet eerbiedigen en overweegt daarom om de top niet in Ankara te laten plaatsvinden maar elders, zoals Brussel — een precedent dat ook in 2018 werd gehanteerd. Tegelijk rijst de vraag of vooral Europese NAVO-leden het lef hebben zo’n stap te zetten, zeker nu de Amerikaanse president openlijk vriendschap betuigt aan Erdogan. De situatie illustreert het spanningsveld tussen strategische belangen en normatieve eisen binnen een militair bondgenootschap.