Laat de school zijn ideaal herontdekken en vasthouden

In dit artikel:

Aan het begin van het nieuwe schooljaar vraagt Peter van Olst zich af of duidelijk is waarom onderwijs bestaat. Daarvoor wordt in Nederland jaarlijks bijna 60 miljard euro uitgetrokken, maar volgens hem ontbreekt in het publieke debat een fundamentele visie op de bedoeling ervan.

Van Olst vindt het onvoldoende om onderwijs uitsluitend te definiëren als het aanleren van basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen. Die nadruk, die ook terugkwam in een commentaar van het Reformatorisch Dagblad, dreigt volgens hem ten koste te gaan van muziek, kunst, cultuur, techniek, bewegen en burgerschap. In een snel veranderende wereld, met onder meer globalisering, secularisering, individualisering en kunstmatige intelligentie, is een bredere pedagogische opdracht nodig dan het verbeteren van toetsresultaten.

De auteur verwijst naar het Griekse woord ‘scholè’, dat vrije tijd, rust en gelegenheid om te leren betekent. School was oorspronkelijk een plek waar kinderen zich, bevrijd van arbeid, samen met een leraar konden oriënteren op de wereld en konden nadenken over de manier waarop zij hun talenten zouden inzetten. Volgens Van Olst is dat ideaal verschoven naar leerplicht, meetbare prestaties en een benadering waarin leerlingen en scholen vooral nuttig en maakbaar moeten zijn.

Hij pleit voor een terugkeer naar het klassieke onderwijsideaal, waarin vaardigheden verbonden zijn met vorming, roeping en plicht. Ook de vrije kunsten, kunst en muziek horen daarbij, evenals burgerschap. Vanuit christelijk perspectief betekent dit dat leerlingen worden gevormd om God te dienen en als betrokken burgers verantwoordelijkheid te nemen in de samenleving. Scholen moeten volgens Van Olst de vrijheid krijgen om zulke grote idealen na te streven, maar ze ook vertalen in concrete, haalbare stappen die leerlingen motiveren en leren betekenisvol maken.