Laat de minister haast maken met het vuurwerkverbod, zodat nieuwe tradities kunnen ontstaan
In dit artikel:
Nederland staat op het punt een algeheel vuurwerkverbod in te voeren voor de jaarwisseling, een maatregel die voortkomt uit jarenlange problemen met overlast, letsel en aanvallen op hulpverleners. Waar vuurwerk ooit vooral fraai spektakel was, is het de afgelopen decennia steeds vaker synoniem geworden voor schade, gewonden en een nachtmerrie voor politie, brandweer en medische diensten. De bestaande stapeling van regels (geluidsnormen, afsteektijden, verboden vuurwerkklasses) verminderde incidenten wel, maar niet genoeg om de situatie wezenlijk te keren.
Een verbod moet volgens voorstanders al op zichzelf winst opleveren: minder onnodige vuurwerkgewonden en minder risico’s voor hulpverleners. Handhaving wordt eenvoudiger omdat het onderscheid tussen toegestaan en verboden vuurwerk (bijvoorbeeld F2 versus zwaarder F3/F4) praktisch onuitvoerbaar bleek. Ook moet de vraag naar illegaal zwaar vuurwerk, die de jaarronde beschikbaarheid van gevaarlijke types in de hand werkt, afnemen, en daarmee mogelijk de lucratieve handel van georganiseerde misdaad doen krimpen. Voor dat doel zijn wel gerichte grenscontroles en geharmoniseerde Europese regels nodig; veel zwaar knalvuurwerk wordt geproduceerd of gemakkelijk verkocht in landen als Italië, Albanië, Polen en Tsjechië.
Tegelijk erkent de samenleving dat een verbod niet alle problemen oplost. Op veel plekken veroorzaken niet het vuurwerk zelf maar kleine groepen onder invloed van alcohol en drugs de anarchie en geweld tegen hulpverleners. Ook zal altijd een minderheid blijven die regels negeert, zoals het decennialange traject rond veiligheidsgordels illustreert. Volledige uitbanning van particulier afsteken kan jaren duren.
De Tweede Kamer heeft drie voorwaarden gesteld voordat het verbod ingaat. De eerste, een financiële compensatie voor de vuurwerkbranche, lijkt uitvoerbaar: na Enschede zijn er nauwelijks producenten meer, veel verkopers opereren voornamelijk rond de decemberdagen. De twee andere voorwaarden zijn complexer: het moet mogelijk blijven dat verenigingen of stichtingen op gecontroleerde wijze vuurwerkshows organiseren, maar onduidelijk is hoe zij veilig aan vuurwerk komen, hoe opslag en certificatie van gebruikers geregeld moeten worden en onder welke criteria burgemeesters ontheffingen mogen verlenen.
Het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat moet daarom snel en zorgvuldig regels uitwerken, zodat binnen een jaar helderheid bestaat. Lokale gemeenschappen verdienen ruimte om nieuwe tradities te ontwikkelen die passen bij hun identiteit — denk aan professionele shows, droneshows, concerten, carbidschieten of vreugdevuren — zolang die alternatieven veiliger zijn en zonder slachtoffers verlopen.