Kwetsbare gezinnen krijgen structureel minder kraamzorg: 'Zorgelijk'
In dit artikel:
Onderzoek van het RIVM en Zorginstituut Nederland, gepubliceerd deze week, laat zien dat Nederlandse gezinnen de afgelopen jaren structureel minder kraamzorguren krijgen: het gemiddelde zakte van 44 uur in 2016 naar 40 uur in 2022. Tegelijkertijd neemt het aantal gezinnen dat onder het aanbevolen absolute minimum van 24 uur komt toe, terwijl moeders en pasgeborenen steeds sneller uit het ziekenhuis worden ontslagen. Die combinatie vergroot volgens onderzoekers het risico dat problemen bij voeding, herstel, psychische gezondheid of onveilige thuissituaties niet tijdig worden opgemerkt.
Kwetsbare gezinnen – zoals alleenstaande ouders, mensen met een laag inkomen, schulden, een niet-Nederlandse achtergrond of lagere opleiding – ontvangen duidelijk minder ondersteuning dan gemiddeld. Bij de laagste inkomensgroep krijgt bijna een kwart geen of minder dan 24 uur kraamzorg; bij de hoogste inkomensgroep is dat slechts 4 procent. Deskundigen noemen dit zorgelijk omdat deze groepen juist vaker extra risico’s hebben en baat hebben bij intensievere begeleiding.
Regionale verschillen zijn groot. De daling in uren was het sterkst in Zeeland en Zuid-Limburg (soms meer dan zeven uur), terwijl grote steden als Rotterdam en Amsterdam weliswaar minder afnamen lieten zien maar al in 2016 op een lager niveau zaten. De onderzoekers wijzen op tekorten in het kraamzorgpersoneel en langere wachtlijsten, vooral in stedelijke gebieden; de Inspectie volksgezondheid waarschuwde hier eind vorig jaar ook voor.
Het rapport onderzocht niet direct waarom kwetsbare gezinnen minder uren krijgen, maar mogelijke oorzaken zijn bekend: geen aanvullende verzekering en daardoor onbetaalbare eigen bijdragen, gebrek aan kennis over de meerwaarde van kraamzorg, taalproblemen, wantrouwen of angst. Adviezen uit het veld benadrukken dat naast meer krachten ook slimmer organiseren nodig is: betere regionale samenwerking en gerichte toeleiding om juist gezinnen met een grotere zorgvraag niet minder, maar betere ondersteuning te bieden.